Kripto para türev piyasası 2025 boyunca merkezi borsaların ağırlığı altında büyüyerek yaklaşık 85.7 trilyon dolarlık toplam işlem hacmine ulaştı ve günlük ortalama hacim 264.5 milyar dolar seviyesinde şekillendi. CoinGlass, yılın başında makro likidite koşullarının sıkı kalmasıyla zayıf başlayan işlemlerin ilerleyen aylarda artan risk iştahıyla hızlandığını kaydetti. Yılın en yoğun günü 10 Ekim oldu. Tek günde hacim yaklaşık 748 milyar dolara sıçradı. CoinGlass raporunda türev piyasasının “katmanlı ve oligopolik” bir yapıya yerleştiğini vurguladı.
Binance’in Hacimde Üstünlük Kurdu
CoinGlass’ın 2025 Kripto Türev Piyasası Yıllık Raporu‘ndaki verilere göre türev ürünler, fiyat keşfi ve risk yönetimi için ana mecra olmayı sürdürdü. Pazar payı belirgin biçimde dar bir grupta toplandı ve Binance küresel türev hacminin yüzde 29’dan fazlasını tek başına üreterek yılı 25.09 trilyon dolar hacimle kapatmaya hazırlanıyor. OKX, Bybit ve Bitget de üst sırayı tamamladı. Dört borsanın toplamı küresel hacmin yüzde 62’sini aştı.
İlk dördün ardından keskin bir düşüş göze çarpıyor. “Uzun kuyruk” olarak tarif edilen daha küçük borsalar sınırlı paylarda kaldı. Zayıf likidite ve düşük derinlik işlem kalitesini üst ligden ayrıştırdı. CoinGlass tabloyu “stratifiye oligopol” olarak tanımlarken rekabetin likidite yoğunluğu ve kullanıcı varlığı gibi metriklerde daha da sertleştiğini not etti.
Açık pozisyon büyüklüğü (Open Interest) cephesinde de yıl boyunca sert dalgalanmalar izlendi. İlk çeyrek dönemindeki yoğun kaldıraç çözülmesi OI’yi 87 milyar dolar seviyesine kadar çekti. Ardından kaldıraç hızla yeniden birikti ve Ekim başında OI 235.9 milyar dolar ile rekor kırdı. Dördüncü çeyrek döneminde ise 70 milyar dolarlık ani bir silinmeyle sarsıntı yaşandı. Tüm oynaklığa rağmen yıl sonu OI yıl başına kıyasla yüzde 17 daha yüksek ölçüldü.
Likidite Derinliği Verisi Ne Anlatıyor?
Öte yandan likidite derinliği verileri liderliği yalnızca hacimle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. CoinGlass, Bitcoin emir defteri derinliğinde Binance’in tüm rakiplerini belirgin farkla geride bıraktığını, OKX’in ise özellikle kurumsal büyüklükte işlemlerde uzak ama net ikinci sırada konumlandığını belirtti. Yüksek derinlik büyük emirlerin fiyatı daha az bozması anlamına gelirken piyasanın omurgası birkaç platformda daha da sağlamlaştı.
Kullanıcı varlıklarının saklanması tarafında yoğunlaşma daha güçlü bir görünüm verdi. Binance’in saklama altındaki varlık payı yüzde 72’nin üzerine çıktı. Raporda HHI 5.352 seviyesi “aşırı oligopol” göstergesi olarak işaretlendi. OKX ikinci sırada yer alırken kalan borsaların payı daha küçük bir havuza dağıldı. Saklama yoğunlaşması operasyonel risk tartışmasını da aynı eksene taşıdı. Varlıkların büyük kısmı az sayıda merkezde toplanınca sistemin stres anlarında tepkisi kritik hale geliyor.
Tasfiyeler ise 2025’te yaklaşık 150 milyar dolar seviyesine ulaştı ve büyük bölümü rutin tasfiyeler olarak sınıflandırıldı. Sistemik stresin odak noktası ise 10–11 Ekim penceresi oldu. CoinGlass iki günde toplam tasfiyelerin 19 milyar doları aştığını aktardı. Rapora göre tasfiyelerin tetikleyicisi ABD’nin Çin’e yönelik yeni gümrük tarifeleriyle ilişkilendirilen büyük bir makro şoktu. Yüksek kaldıraç, kalabalık long pozisyonlar ve tasfiye ile ADL mekanizmalarındaki gerilim, özellikle altcoin‘lerde oynaklığı arttırdı. Bitcoin ve Ethereum‘da geri çekilmeler daha sınırlı kalırken daha küçük varlıklarda sert çökmeler görüldü.
