ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerde üç temel başlıkta ciddi görüş ayrılıkları öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı’nın statüsü, uranyum zenginleştirme süreci ve dondurulmuş İran varlıkları taraflar arasında uzlaşmayı zorlaştırıyor.
Hürmüz Boğazı’nda kontrol tartışması
İran, ABD’nin Hürmüz Boğazı için önerdiği ortak kontrol planını kabul etmedi. Tahran yönetimi, stratejik su yolunun kontrolünü elinde tutmak istediğini ve geçiş yapan gemilerden ücret alma hakkını savundu.
İran tarafı, boğazın yeniden açılmasına ilişkin düzenlemeleri ancak kapsamlı bir barış anlaşmasının tamamlanmasının ardından değerlendirebileceğini belirtiyor. Bu yaklaşım, sürecin kısa vadede sonuçlanmasını zorlaştıran unsurlar arasında yer alıyor.
ABD ise Hürmüz Boğazı’nı uluslararası sular olarak tanımlıyor ve farklı bir çizgi izliyor. Başkan Donald Trump, boğazın İran’ın iş birliği olmasa bile kısa süre içinde yeniden açılacağını ifade etti.
Trump, İran’ın geçişlerden ücret talep etmesine izin verilmeyeceğini vurgulayarak bu konuda taviz verilmeyeceğinin sinyalini verdi. Bu açıklama, iki taraf arasındaki yaklaşım farkını daha da belirgin hale getirdi.
Nükleer program ve varlıklar anlaşmazlığı
Nükleer başlıkta ABD, İran’ın yaklaşık 900 pound seviyesindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun tamamını devretmesini talep ediyor. Washington ayrıca Tahran’dan yalnızca mevcut programdan vazgeçmesini değil, uzun vadede nükleer kapasite geliştirmeme taahhüdü vermesini istiyor.
İran ise bu taleplere karşı bir karşı teklif sundu ancak taraflar henüz ortak bir noktada buluşamadı. ABD, İran’ın bu konuda net bir irade ortaya koymadığını değerlendiriyor.
Ek olarak İran, son altı haftalık hava saldırıları nedeniyle ABD’den tazminat talep ediyor. Bu taleplerin yanında, farklı ülkelerde tutulan yaklaşık 27 milyar dolarlık petrol gelirinin serbest bırakılması da gündemde bulunuyor.
Söz konusu varlıkların Irak, Lüksemburg, Bahreyn, Japonya, Türkiye ve Almanya’da bulunduğu ve savaş sonrası yeniden inşa için ayrıldığı ifade ediliyor. İran, bu fonlara erişimin sağlanmasını müzakerelerin önemli bir parçası olarak görüyor.
ABD tarafı ise hem tazminat hem de varlıkların serbest bırakılması taleplerine olumsuz yaklaşıyor. Bu durum, müzakerelerde ilerleme sağlanmasını zorlaştıran bir diğer başlık olarak öne çıkıyor.
Taraflar arasındaki bu üç temel anlaşmazlık başlığının çözülmeden kapsamlı bir uzlaşmaya varılması zor görünüyor. Görüşmelerin seyrinin, önümüzdeki dönemde atılacak adımlara bağlı olarak şekillenmesi bekleniyor.
USDT
AAPL