ABD Başkanı Donald Trump yazı hazırlandığı sırada açıklamalarına devam ediyor ve Fransa’nın destek gönderebileceğinden bahsetti. İran cephesindeki son duruma ve neler planladığına dair açıklamalar yapan Trump halen bunun çok uzun sürmeyeceğini düşünüyor.
İran Savaşı Son Durum
Hisse senetleri devam eden savaşın ortasında üçüncü haftada da kayıplarına devam ediyor. Bireysel yatırımcıların haftalık sermaye akışı 6,7 milyar dolara gerileyerek 12 aylık ortalama olan 7,1 milyar doların altına düştü. ETF’lere gelen sermaye akışı %22 azalarak 3 aylık artış eğilimini sonlandırdı.
Katar’ın üretim kesintisi LNG arzını %20 kesintiye uğrattı. Citi analistleri Hürmüz Boğazındaki trafik Nisan ortasına kadar normale dönmezse, Asya’daki birçok büyük tesisin kontrolsüz biçimde kapanmak zorunda kalabileceğini söylüyor. Bu senaryo küresel otomotiv, medikal ve tüketim malları üretim hatlarında zincirleme sorunlara yol açacak.
Gübre fiyatı savaşın etkisiyle yükselmeye devam ediyor ve bu durum küresel gıda enflasyonunu yukarı çekebilir. Yani enflasyonda belirgin hale gelen tek risk enerji enflasyonu değil. Alüminyum, son yılların en yüksek seviyesine ulaştı, Bahreyn, dünyanın en büyük alüminyum eritme tesisinde üretim kesintilerine başladı. Artık boğazın kapanmasının petrol dışındaki sorunları da kendini gösteriyor.
Katar, küresel helyum arzının yaklaşık %30’unu sağlıyor (çip üretimi/wafer soğutma ve SpaceX roketleri için hayati önem taşıyor) burada da önemli arz sorunları baş göstermeye başladı. Çipler için şimdilik TSMC tarafında alarm durumu yok çünkü 6 aylık stokları var. Çatışma yılın ikinci yarısına kadar devam ederse, fabrikalar stoklar tükenmeden çok önce tahsis kararları almaya başlayacak ve çip piyasası bunu önden fiyatlayacak. Bu durum kripto paralar için önemli bir sorun.
BCA kısa vadede diplomatik çözüme yüzde 30 ihtimal veriyor. İran ara seçimler öncesinde ABD’nin iç siyasetini daha fazla zorlamak adına uzun süreli savaşa kendini hazırlamış durumda.
Petrol için 147 dolar kapanmanın devam ettiği senaryoda makul hedef gibi görünüyor. Çatışma sona erdikten sonra bile üretimin normale dönmesi haftalar hatta aylar sürecek yani yılın en iyimser senaryoda ilk yarısında faiz indirimleri tam anlamıyla hayal oldu. ABD’nin gelişmiş silah üretimi için sadece ~2 aylık nadir toprak element stoğu kaldı, bu da bir bakıma ABD’nin sürecin uzaması halinde buna dayanmak için Çin’e bağımlı olduğu anlamına geliyor.
Trump’ın Açıklamaları
20:20 civarında Trump’ın açıklamaları henüz sona erdi. Ara seçimler yaklaşırken faiz indirimlerini alamayan Trump şimdi de enflasyonun yeniden hortlama riskiyle karşı karşıya. Eğer seçimler savaşın gölgesinde geçer ve hayat pahalılığı kendini hissettirirse savaştan önce bile anketlerde güç kaybeden Trump’ın meclis çoğunluklarını kaybetmesine kesin gözüyle bakılıyor. Geçen sene Trump eğer ara seçimlerde yenilgiye uğrarlarsa Demokratların kendisini azledeceğini söylemişti.
Yeni sona eren açıklamalarında özetle şunları söyledi;
“Son birkaç gündür tüm gücümüzle devam ettik. İran’ın hava savunma ekipmanları yok edildi. ABD 7.000’den fazla hedefi vurdu. Ağırlıklı olarak ticari ve askeri hedefleri vurduk. İran’ın drone saldırılarını %95 oranında azalttık. Bugün üç füze ve drone üretim tesisini vurduk. Kharg Adası’nı vurduk ve petrol boru hattı bölgesi hariç her şeyi yok ettik.
Otuz mayın döşeme gemisini imha ettik. Boğaza mayın atılıp atılmadığından emin değilim. Diğer ülkeleri gelip bize yardım etmeye çağırıyorum.
Birkaç ülke bana yolda olduklarını söyledi. Bazı ülkeler hevesli, bazıları değil. Çok az atış yapılacağını tahmin ediyorum; İran’ın elinde çok az atış hakkı kaldı. Ayrıca Çin ve Japonya’yı da Hürmüz konusunda yardım etmeye çağırıyorum. Venezuela’nın petrol üretimini hızla artıracağız.
(Hürmüz Boğazı ve olası koalisyon hakkında) Rubio ülkeleri açıklayacak. Hürmüz’e ulaşmak biraz zaman alıyor. Bazı ülkeler şimdiden Hürmüz Boğazı’na doğru yola çıktı. Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un yardım edeceğini düşünüyorum. İngiltere Başbakanı Starmer, yardım gönderme konusunda danışmanlarına danışacağını söyledi.
(Savaş hakkında) Anlaşma yapmak istiyorlar. Bizimkilerle görüşüyorlar. İran’da görüşmek isteyenler var, ama kim olduklarını bilmiyoruz. Hürmüz Boğazı’nı açabiliriz, ama tango iki kişiyle yapılır. Gemi sahipleri riske girmek istemiyor. Sanırım çok yakında harekete geçeceğiz.
Zamanla, yapabileceğiniz başka şeyler de var.
İsrail nükleer silah kullanmaz.
Hayal kırıklığına uğradığım ülkeleri size bildireceğim. Muhalefet hareketi için zor, silahları yok. Bu durum sona erdiğinde, petrol fiyatları ve enflasyon hızla düşecek.”
