Donald Trump ABD’nin alıştığı türden başkanlardan değil ve her yaptığı şey olay olmaya devam ediyor. Göreve geldiği günlerde tarifelere odaklansa da Trump ara ara Grönland’ı ele geçireceklerinden bahsetti. 2026 yılı Trump’ın bu hedefini gerçekleştireceği yıl olabilir çünkü son derece kararlı biçimde süreci ilerletiyor. NATO artık anlamını yitirirken yeni ek vergiler can sıkıcı sonuçlar doğurabilir.
NATO Trump’ın Kurbanı Oldu
Geçen yıl Kanada’yı yeni eyaletleri olarak görmek istediğini söyleyen Trump bundan çok kararlıydı. Ardından Grönland gündeme geldi. Sonraki dönemde Çin’e üç haneli ek vergiler getirdi. Bununla yetinmeyen Trump Powell’ı görevden almaya çalışarak onlarca yıldır korunan Fed bağımsızlığı ilkesini ayaklar altına aldı. Ardından faiz indirimlerine sıcak bakmayan Fed üyesi Cook’u görevden aldı ve mahkemelik oldu.
Bugün geldiğimiz noktada önümüzdeki hafta 20 Ocak günün tarifelerle alakalı Yüksek Mahkeme kararı verilecekken Trump kendisine direnen ve Grönland konusunda işbirliği yapmayan ülkelere ek vergiler getiriyor.
Avrupalı müttefiklerine gümrük vergisi getirmeyi planlayan Trump 70 yılın en büyük krizini çıkarıyor. Trump, Truth Social’da “Dünya barışı tehlikede!” yazarak, ABD bunu yapmazsa Çin ve Rusya’nın Grönland’ı ele geçireceğini söyledi.
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün Avrupalı üyelerinin bölgeye güvenlik için asker göndermesini eleştiren Trump buranın sadece ABD eliyle korunabileceğini, eğer bunu kabul etmezlerse kabul edene kadar gümrük vergisi getirip bunu artıracağını tehditkar bir dille ifade etti. NATO’nun güvenilirliğinin ayaklar altına alındığı bu tartışma küresel çapta ekonomik kriz tetikleyecek türden.
Ek Tarifeler ve Kripto Düşüşü
Geçen yıl AB ile tarife kavgasına tutuşan Trump ağır vergilerle onları tehdit etti. Nihayetinde AB çeşitli tavizler, ek yatırımlar ve ikili anlaşmalar yoluyla bu engeli aştı. Fakat bugün geldiğimiz noktada Danimarka’dan toprak isteyen Trump AB liderlerini tam anlamıyla zorluyor. Birçok Avrupa Birliği ülkesi Trump’ın yayılmacı tavrının, istediği her şeyin yapma özgürlüğünün bir noktada artık ABD’ye bedel ödetmesi gerektiğini düşünüyor.
Avrupa müttefikinin liderleri Pazar günü, “gümrük vergisi tehditlerinin transatlantik ilişkileri zedelediğini ve tehlikeli bir düşüş sarmalına yol açabileceğini” belirten bir bildiri yayınlarken atılacak karşı adımlar konusunda birlikte hareket edeceklerini ifade ettiler.
ABD’nin İkinci Dünya Savaşının ardından kurduğu küresel kurumsal yapı Trump eliyle bugün çökertiliyor ve bunun hem ABD hem de AB için önemli sonuçları olacak. Trump’ın sınırları ne kadar zorlayacağı belirsiz fakat FT şimdiden AB’nin cevabını hazırladığını söylüyor.
Muhtemelen geçen seneki tarifeler için verilen cevap bugüne saklanmış durumda. ABD’ye 93 milyar avro değerinde gümrük vergisi uygulamayı planlayan AB, ABD şirketlerinin bölge pazarından çıkarılması dahil çok daha sert önlemleri devreye almaya hazır. Evet bu tam bir dejavu çünkü geçen yıl da aynı şeyleri yaşadık. Bu yüzden AB ile gerilimin tırmanması kripto paralar için geçtiğimiz yılkiyle aynı sonuçları doğurabilir.
