Herkes gözünü Hürmüz Boğazına çevirmişken Avrupalı yetkililer yazı hazırlandığı sırada Husiler konusunda açıklama yaptı. Daha önce Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’i nasıl bloke ettiğini biliyoruz. Eğer Avrupalılar haklıysa kripto paralar tekrar kızıla boyanabilir.
Husiler ve Kripto Paralar
Avrupalı yetkililer yazı hazırlandığı sırada yaptığı açıklamalarla sıradaki sorunun Husiler olacağını söyledi. İran’ın deniz taşımacılığını baskılaması için Yemen’deki vekil güçlerine baskı yaptığını söyleyen yetkililer Kızıldeniz’in kapanabileceğini düşünüyor. Daha Husiler bunu yapmıştı yine yapabileceklerini (İran’ın kritik tesislerine saldırılar olursa) açıklamışlardı.
Husiler (Ensarullah hareketi), İran ile ilişkileri son derece kuvvetli bir güç. Mezhep ittifakının ötesinde İran’ın bölgedeki vekil gücü (Suriyedeki haşdi şabiler gibi) görülüyorlar. Husilerin askeri sözcüsü Yahya Saree ve lider Abdülmelik el-Husi sıklıkla İran’ı destekleyen açıklamar yapıyorlar.
Kızıldeniz, küresel ticaretin %12 ila %15’inin geçtiği ana damardır. Yani kapanması halinde Hürmüz Boğazı gibi piyasalarda olumsuz sonucu olacak. Bu daha önce fiyatlanan bir şey olmadığından kripto paralarda düşüşe neden olur. Dünyadaki konteyner trafiğinin yaklaşık %30’u normalde bu rotayı kullanır. Tam kapanma halinde, bu trafiğin tamamı Ümit Burnu’na kayar. Bu durum, küresel gemi kapasitesinde (yol uzadığı için) efektif olarak %10-15 civarında bir daralma olur.
Küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık %10-12’si (günlük 7-8 milyon varil) bu rotadan geçer. Avrupa’nın Ortadoğu’dan aldığı dizel ve jet yakıtı gibi işlenmiş ürünlerde anlık %15-20’lik bir arz gecikmesi yaşanabilir. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık %8-10’u buradan geçiyor.
Otomotiv parçalarından yarı iletkenlere, tahıl ve tekstil hazır giyime kadar arzın %15-35’i buradan geçtiğinden birçok kalem arz daralması kaynaklı enflasyon görme riskimiz artar.
Mesela gübre ve kimyasalların %12’si buradan geçiyor Rusya, Belarus ve Fas gibi dev üreticilerin Asya’ya, Asya’daki üreticilerin ise Avrupa’ya ulaşması buradan sağlanıyor. Hürmüz de arzın %33’lük kısmına ev sahipliği yapıyor yan maddelerle arzın neredeyse yarısı kesilmiş olacak. Bu durum tek başına küresel gıda enflasyonunu yukarı çekecek bir şey. Burada riskin durumunu Konteyner Navlun Endeksinden izleyeceğiz.
Özetle kripto paralar için bu senaryo çok kötü sonuçlar doğuracaktır.
Fed Açıklamaları
Fed’in ikinci ismi olan NY Fed Başkanı Williams yazı hazırlandığı sırada açıklamalar yapıyor. Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin ekonomik faaliyetler üzerinde ciddi bir belirsizlik doğurduğunu kabul eden Williams enerji fiyatlarının enflasyonu yukarı çektiğinden bahsetti.
“Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksiyle ölçüldüğünde, enflasyon şu anda yüzde 3 civarında seyrediyor ve gümrük vergileri bu rakama yüzde 0,5 ila 0,75 puanlık bir katkı sağlıyor. Ayrıca, Orta Doğu’daki gelişmelerin yol açtığı enerji fiyatlarındaki önemli artış, önümüzdeki aylarda genel enflasyonu artıracak gibi görünüyor; ancak çatışmaların sona ermesinin ardından petrol fiyatlarının düşeceği varsayılırsa, bu etkilerin yılın ilerleyen dönemlerinde kısmen tersine dönmesi bekleniyor.
Enflasyonun gelecekteki seyri konusunda belirsizlik yüksektir. Orta Doğu’daki çatışma, ara maliyetler ve emtia fiyatlarındaki artış yoluyla enflasyonu yükseltirken aynı zamanda ekonomik faaliyeti de zayıflatacak belirgin etkileri olan büyük bir arz şokuna yol açabilir. Bu durum şimdiden ortaya çıkmaya başlamıştır. Yakın zamana kadar veriler önemli tedarik zinciri darboğazlarına işaret etmiyordu, ancak şu anda enerji ve ilgili malların tedarikiyle ilgili tedarik zinciri kesintileri görülüyor.
Gümrük vergilerinin ve yüksek enerji fiyatlarının kalıcı etkileri, kısa vadede manşet enflasyonu artıracaktır. Ancak yine de bazı olumlu eğilimler mevcuttur. Gümrük vergilerinin ekonominin geri kalanına yayılmasına ilişkin önemli ikincil etkilerin belirtileri yoktur ve işgücü piyasası enflasyonist baskılara katkıda bulunmamaktadır. İthal mallar hariç çekirdek enflasyon doğru yönde seyretmektedir. Ve daha da önemlisi, New York Fed’in Tüketici Beklentileri Anketi de dahil olmak üzere, uzun vadeli enflasyon beklentilerine ilişkin çoğu anket ve piyasa temelli göstergeler, FOMC’nin yüzde 2’lik hedefi ile uyumlu seviyelerde bulunmaktadır.
Ekonomi için alışılmadık bir dönemden geçiyoruz. Önemli riskler mevcut ve belirsizlik yüksek; özellikle Orta Doğu çatışmasının ekonomik etkileri konusunda.
Maksimum istihdamı desteklemeye ve enflasyonu sürdürülebilir bir şekilde uzun vadeli %2 hedefimize geri döndürmeye kararlıyım. Para politikasının gelecekteki gidişatını değerlendirirken, görüşlerim her zamanki gibi tüm verilerin gelişimi, ekonomik görünüm ve maksimum istihdam ile fiyat istikrarı hedeflerimize ulaşmamızdaki risklerin dengesi temelinde şekillenecektir.”
İstihdam cephesindeki alarmlar bu ortamda bile değinebiliyor olması Williams’ın faiz indirimlerinden vazgeçmediğini gösteriyor.
