İran’da Aralık ayının son günlerinde başlayan sokak protestoları yalnızca siyasi gerilimi değil, finansal davranışları da köklü biçimde değiştirdi. Hızla değer kaybeden İran riyali karşısında bireyler servetlerini korumak için Bitcoin’i doğrudan kişisel cüzdanlara çekmeye yöneldi. İnternet kesintileri ve denetim baskısı artarken, merkeziyetsiz yapısı sayesinde kripto paralar öne çıktı. Blockchain içi veriler protesto günlerinde yerel borsalardan kişisel cüzdanlara yapılan transferlerde belirgin artış yaşandığını ortaya koyuyor.
Protestolar Sırasında Bitcoin’e Yönelim Hız Kazandı
28 Aralık 2025 tarihinde başlayan ve Ocak ayının ilk günlerine kadar süren protestolar İran genelinde çok sayıda kentte etkisini gösterdi. Ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve alım gücündeki sert erime halkın finansal tercihlerinde ani değişime yol açtı. Blockchain içi verilere göre protestoların başladığı tarihten 8 Ocak’taki internet karartmasına kadar geçen sürede İran merkezli kripto para borsalarından kişisel Bitcoin cüzdanlarına yönelik transferlerde olağanüstü artış kaydedildi.
Blockchain istihbarat şirketi Chainalysis, söz konusu hareketliliğin özellikle kimliği belirlenemeyen bireysel cüzdanlara yönelmesiyle dikkat çektiğini bildirdi. Şirketin raporunda protesto öncesi döneme kıyasla Bitcoin’in bireysel saklamaya alınma oranının belirgin biçimde yükseldiği vurgulandı. Uzmanlara göre sokaktaki belirsizlik ve dijital erişime getirilen kısıtlamalar bireyleri doğrudan varlık kontrolüne yönelten temel faktörler arasında yer aldı.
Riyalin Çöküşü ve Kripto Paranın Stratejik Rolü
İran riyalindeki sert değer kaybı Bitcoin’e yönelimin arkasındaki ana itici güçlerden biri olarak öne çıktı. Aralık ayının sonunda dolar karşısında yaklaşık 42 seviyesinde bulunan resmi kurun kısa sürede 1.050’nin üzerine tırmanması ulusal para biriminin satın alma gücünü ciddi biçimde zayıflattı. Sabit arzlı ve sınır ötesi transfer imkanı sunan Bitcoin böyle bir ortamda tasarruf aracı olarak öne çıktı.
Chainalysis, Bitcoin tutmanın İranlılar için rasyonel bir korunma yöntemi sunduğunu belirtti. Bankalar ya da devlet kanalları dışında hareket edebilme kabiliyeti politik baskı dönemlerinde likidite ve esneklik sağladı. Şirket benzer eğilimlerin savaş, ekonomik kriz veya yönetim baskısı yaşayan diğer ülkelerde de gözlemlendiğine dikkat çekti.
Öte yandan, kripto paraların İran’daki kullanımı yalnızca bireylerle sınırlı kalmadı. Chainalysis verilerine göre İran Devrim Muhafızları Ordusu olarak bilinen Islamic Revolutionary Guard Corps ile bağlantılı cüzdanların 2025’in son çeyreğinde ülkenin toplam kripto para işlem değerinin yarıdan fazlasını oluşturduğu tahmin ediliyor. Söz konusu adreslerin yıl genelinde 3 milyar doları aşan Blockchain içi işlem gerçekleştirdiği, gerçek rakamların ise yaptırım kapsamı dışındaki cüzdanlar nedeniyle daha yüksek olabileceği ifade edildi.
