Uluslararası Para Fonu’nun yayımladığı yeni bir çalışma, dolar stabilcoinlerinin sabit ya da sıkı şekilde yönetilen kur rejimlerine sahip ekonomilerde dövize erişimi kolaylaştırabileceğini, ancak yerel para üzerindeki baskının arttığı dönemlerde kurdan kaçışı da hızlandırabileceğini ortaya koydu.
Çalışmanın ana bulguları
Ekonomist Brandon Joel Tan tarafından hazırlanan “Stablecoins and Fragility in Fixed Exchange Rate Regimes” başlıklı çalışma, resmi kanallarda dolara erişimin kısıtlandığı ülkelerde stabilcoinlerin paralel döviz piyasalarını nasıl etkilediğini inceledi. IMF, üye ülkelere ekonomik analiz ve politika tavsiyesi sunan uluslararası bir kuruluş olarak biliniyor.
Çalışmaya göre stabilcoinler, bankalar veya resmi döviz kanalları talebi karşılayamadığında bireylerin dolara ulaşmasına yardımcı olabiliyor. Buna karşılık, kur krizlerinin derinleştiği anlarda stabilcoin fiyatlarının herkes tarafından anlık izlenebilmesi, çok sayıda kişinin aynı anda yerel paradan çıkmasına yol açabilecek bir sinyal işlevi görebiliyor.
Brandon Joel Tan, stabilcoinlerin “dolara benzer varlıklara erişimi kolaylaştırdığını” ve aynı zamanda dolar talebine ilişkin görünür, yüksek frekanslı bir fiyat göstergesi oluşturduğunu vurguluyor.
Tan, resmi kur ile piyasa kuru arasındaki fark büyüdüğünde bu fiyatın dolar kıtlığını daha görünür hale getirdiğini ve bunun da yerel paradan toplu çıkışı teşvik edebileceğini belirtiyor. Bu nedenle düzenleyicilerin, olağan dışı büyüklükteki veya panik kaynaklı işlemler için geçici sınırlamalar değerlendirmesi gerekebileceği ifade ediliyor.
Sahadaki kullanım örnekleri
Araştırmanın işaret ettiği tablo, dolara resmi erişimin sınırlı olduğu bazı ülkelerde şimdiden görülüyor. 9 Haziran 2025’te Bolivya’daki havalimanı perakendecilerinin ürün fiyatlarını USDT’yi referans alarak gösterdiği, buna karşın ödemelerde hem ABD doları hem de Boliviano kabul ettiği görüldü.
Arjantin’de ise 2024 boyunca bazı kullanıcılar pesolarını, resmi olmayan piyasaya daha yakın kur seviyelerinden dolar stabilcoinlerine çevirmek için kayıt dışı kripto değişim noktalarına yöneldi. Bu yöntem, peso değer kaybederken ve sermaye kontrolleri dolara erişimi sınırlandırırken, tasarrufların korunması için alternatif bir kanal sundu.
Çalışma, resmi dolar erişiminin daraldığı ekonomilerde stabilcoinlerin fayda sağladığını, ancak aynı mekanizmanın stres dönemlerinde para ikamesini hızlandırabileceğini ortaya koyuyor.
Düzenleyici uyarılar artıyor
Düzenleyici kurumlar son dönemde bu alandaki daha geniş risklere de dikkat çekiyor. Finansal İstikrar Kurulu, 24 Mart’ta yayımladığı değerlendirmede dolar stabilcoinlerinin gelişmekte olan ekonomilerde para ikamesi riskini artırabileceğini, para politikasının etkinliğini zayıflatabileceğini ve sermaye akışına yönelik önlemlerin etrafından dolaşılmasına imkan verebileceğini bildirdi.
Mini sözlük: Finansal İstikrar Kurulu, kısa adıyla FSB, küresel finans sistemindeki kırılganlıkları izleyen ve G20 düzeyinde düzenleyici eşgüdümü destekleyen uluslararası bir kuruluştur.
FSB, yasa yapıcıları stabilcoin sektörünün gelişimini yakından izlemeye çağırdı. Kurul, bu varlıkların daha geniş finansal sistemle bağlantısı arttıkça likidite ve operasyonel risklerin daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini kaydediyor.
