Ethereum’un kurucu ortaklarından Vitalik Buterin, ağda planlanan blok oluşturma geliştirmeleriyle ilgili yeni değerlendirmelerde bulundu. Buterin, önerilen yeniliklerin ağda blok üretimini daha şeffaf ve dağıtık bir hale getirmeye çalıştığını, ancak merkezileşme riskinin tamamen ortadan kalkmayıp farklı alanlara kayabileceğini aktardı.
Yeni Yaklaşımlar ve ePBS Geliştirmesi
Buterin, Ethereum’un önümüzdeki dönemde hayata geçirmeyi hedeflediği Glamsterdam güncellemesinde, blok üreticilerle önericileri birbirinden ayıran ‘enshrined Proposer-Builder Separation’ (ePBS) mekanizmasına geçileceğini belirtti. Bu yöntem sayesinde blok önericiler, blok oluşturma işini merkezi olmayan bir blok üretici pazarına aktarabilecek. Amaç, blok üreticilerde ortaya çıkabilecek yoğunlaşmanın, Ethereum’daki doğrulayıcıların merkezileşmesine neden olmasını engellemek.
Buterin’e göre ePBS, blok üreticilerinin merkezi olarak hareket etmesini tek başına engellemiyor; sadece blok önericileriyle üreticileri ayırıyor. Bu ayrım, Ethereum’un güvenlik mimarisinde ilerleyen yıllardaki olası riskleri şekillendirecek önemli bir unsur olarak görülüyor.
Dağıtıklığı desteklemek için ise FOCIL (Fork-Choice Enforced Inclusion Lists) adlı başka bir yaklaşım gündemde. FOCIL modeli, bloklar için rastgele seçilen 16 doğrulayıcıya, blok içinde yer alması şart olan işlemler seçme hakkı tanıyor. Eğer bu işlemler blokta bulunmazsa, blok ağı tarafından reddediliyor. Böylece blok üretiminin tamamen tekelleşmesi halinde dahi, bazı işlemler sistemden geçirilmiş oluyor.
Buterin, daha iddialı bir sürüm olan Big FOCIL’in ise tüm işlemleri kapsayacak şekilde genişletilebileceğini, katılımcıların farklı gönderici adreslerini üstlenerek işlemlerin çakışmasının önüne geçebileceğini iletti.
MEV, Şifreli Havuzlar ve Gizlilik Katmanları
Buterin, blok üretim zincirinin karşı karşıya olduğu “toxic MEV” olarak adlandırılan zincir üzeri avantaja dayalı işlemlere de dikkat çekti. Bu türdeki işlemler, kullanıcıların işlemlerini sarmalayarak daha avantajlı durumda olanlar tarafından kendilerinin önüne geçilebilmesine (front-running, sandwich) imkan tanıyor ve son kullanıcıya zarar veriyor.
Buterin, işlemler blok içerisine alınana kadar şifreli kalmasını öneren şifreli havuzların, erken bilgi ifşasını önleyerek avantajlı pozisyon alımlarının önüne geçebileceğine işaret etti. Ancak, işlemlerin doğru anda doğrulanıp çözülebilmesini sağlayacak teknolojik altyapının henüz geliştirilme aşamasında olduğu vurgulandı.
Buterin ayrıca, genellikle MEV tartışmalarında göz ardı edilen işlem iletim katmanına da değindi. Kullanıcı cüzdanından bloğa uzanan bu yol, zincir dışı olmasına rağmen, işlemler ağa gönderilmeden önce rakip aktörler tarafından izlenip manipüle edilebiliyor. Buterin, bu noktada Tor protokolü üzerinden yönlendirme, Ethereum’a özel anonim karıştırıcılar ve Flashnet gibi düşük gecikmeli çözümlerin uygulanabilir olduğunu ifade etti. Kohaku girişiminin de bu tür ağ tabanlı ve zincir üstü gizlilik protokollerine esnek destek sunmayı hedeflediği eklendi.
Dağıtık Blok Oluşturma ve Uzun Vadeli Planlar
Vitalik Buterin, Ethereum ağının uzun vadede BitTorrent’e benzeyen daha dağıtık bir blok oluşturma mimarisine kavuşmasını öngörüyor. BitTorrent gibi sistemlerde hiçbir düğüm, bütün veriyi tek başına taşımıyor ve işlemler büyük ölçüde dağıtılmış şekilde yürütülüyor.
Ancak Buterin, Ethereum’un her işlemin potansiyel olarak diğerine bağımlı olduğu senkronize genel durum mekanizmasının bu dağıtımı teknik olarak zorlaştırdığını belirtti. Yine de, işlemlerin önemli bir kısmının tam kapsamlı küresel duruma ihtiyaç duymadığını ve bunlar için daha ucuz, sınırlı işlem türleri tasarlanabileceğini ekledi. Böylece bugünkü işlem türleri daha pahalı hâle getirilirken, dağıtık üretimi arttıracak yeni kategorilerin önü açılmış oluyor.
Buterin, bu fikirlerin henüz taslak aşamasında olduğunu ve net bir takvim veya kesin bir uygulama çerçevesi bulunmadığını aktardı. Yine de, uzun vadede Ethereum blok oluşturma sürecinde tek bir aktörün ağırlığını azaltmak için blok mimarisini modüler ve dağıtık bir yapıya taşımayı hedefliyor.
