Kripto varlık piyasalarında faaliyet gösteren Keyrock’un yeni raporuna göre, yapay zeka (AI) yazılımlarının çevrim içi harcama yapabilmesi için gereken altyapı hızla gelişiyor. Henüz küçük bir sektör olmasına rağmen, dünyanın en büyük teknoloji, ödeme ve kripto şirketleri bu alandaki çalışmaları öne çekmiş durumda. Keyrock raporunda, Mayıs 2025 ile Nisan 2026 arasındaki dönemde, AI ajanlarının blokzincir üzerinden toplam 73 milyon doları aşkın değerde, yaklaşık 176 milyon işlem gerçekleştirdiği belirtildi.
Makine ödemelerine yönelik yarışta dev şirketler önde
Visa, Stripe, Google ve Coinbase gibi sektör devleri, makineden makineye otomatik ödemeler için farklı çözümler geliştiriyor. Örneğin, Visa’nın yıllık işlem hacmi 14,5 trilyon dolar civarında bulunuyor; bu rakam AI tabanlı ödemelerin halen geleneksel finansla kıyaslandığında çok düşük düzeyde kaldığını ortaya koyuyor. Ancak rapora göre, asıl önemli olan büyüklükten ziyade ekosistemin hızla oluşması ve altyapı yatırımlarının ardı arkası kesilmemesi.
Bu alandaki genel yaklaşım, yazılımın dijital hizmetleri insanlar aracılığı olmadan, kendi başına satın alması fikrine dayanıyor. Örneğin bir AI trade yazılımı gün boyu elle onay gerektirmeden, sürekli olarak veri, bulut hizmeti veya analiz alımı gerçekleştirebiliyor.
Gelecek projeksiyonlarında hızlı büyüme dikkat çekiyor
Gartner, 2028 yılında AI aracılı işlemlerin 15 trilyon doları bulabileceğini öngörüyor. McKinsey ise 2030’da perakende makine ticaretinin 3 ila 5 trilyon dolarlık hacme ulaşabileceğini tahmin etti. Keyrock’a göre, bu potansiyel büyüme, stabilcoin piyasasındaki sert yükselişten bile daha hızlı gerçekleşebilir. Ayrıca altyapı tarafında yaşanan gelişmeler, piyasanın artık deneme aşamasını geride bıraktığına işaret ediyor.
Coinbase’in geliştirdiği x402 protokolü, sektörün önde gelen sistemlerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu protokol, AI yazılımlarının hesap açmaya ya da abonelik oluşturmaya gerek kalmadan, USDC ile doğrudan ödeme yapabilmesine olanak sağlıyor.
Mini sözlük: x402 protokolü, Coinbase tarafından geliştirilen ve AI yazılımlarının, kimlik doğrulama ya da manuel onay olmadan hizmetler için anında ödeme yapmasını sağlayan bir blokzincir protokolüdür.
Stripe ise Tempo blokzinciriyle geliştirdiği Machine Payments Protocol (MPP) adlı sisteme odaklanıyor. Google, AI yazılımları adına harcama izni veren AP2 adını taşıyan yapıyı piyasaya sürdü. Visa da kart ağına, AI odaklı alışverişler için token tabanlı yeni yetkilendirme mekanizmaları ekledi.
Kripto temelli altyapı ve stabilcoin’ler, makineden makineye ödemelerde ağırlığını artırıyor. Özellikle düşük ücretler, bu tercihin temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Düşük tutarlı işlemler geleneksel altyapıya uygun değil
Rapor, AI yazılımlarının yaptığı işlemlerin %76’sının 30 cent’lik geleneksel kart ücretlerinin altında seyrettiğini ve büyük kısmının bir ila on cent aralığında gerçekleştiğini saptıyor. Bu değerler, klasik ödeme altyapılarını küçük tutarlı, sık tekrarlanan makine işlemleri için verimsiz kılıyor. Oysa, Base veya Tempo gibi zincirler üzerinde USDC kullanılarak yapılan stabilcoin transferlerinde maliyetler sentin çok daha altına düşüyor.
Günümüzde, makineler arasında gerçekleşen tüm ödemelerin %98,6’sı USDC ile tamamlanıyor. USDC, ABD merkezli finansal teknoloji şirketi Circle tarafından çıkarılan ve değerini her zaman 1 dolara sabitlemeyi hedefleyen bir stabilcoin. Bu durum, Circle’ın sektördeki rolünü güçlendirirken, piyasayı tek bir ihraççıya bağımlı hale getirebileceği gerekçesiyle risk de taşıyor.
| Protokol/Firma | Ödeme Altyapısı | Kullanılan Para Birimi |
|---|---|---|
| Coinbase x402 | Doğrudan USDC ile ödeme | USDC |
| Stripe MPP | Tempo blokzinciri | Diverse (çoğunluk USDC) |
| Google AP2 | Yetkilendirilmiş harcama | Çeşitli |
| Visa | Tokenlı kart ağı | Çeşitli |
Regülasyon eksikliği büyümenin önündeki en büyük engel
Rapor, sektörün önündeki en önemli engellerden birinin düzenleyici belirsizlik olduğunu ortaya koyuyor. Avrupa’da MiCA, ABD’de GENIUS Act ve AB içerisinde AI Act gibi yasal düzenlemeler 2026 ortasında yürürlüğe girecek. Yine de, bu kurallar arasında doğrudan makineden makineye finansal işlemleri, sorumluluk paylaşımını ya da dijital aracıların kimlik sorunlarını kapsayan açık hükümler henüz bulunmuyor.
Keyrock raporunda, “Altyapı inşasının hızlanması, makineden makineye ödeme pazarının deneme aşamasını geride bıraktığına işaret ediyor; fakat regülasyon eksikliği, sektörün yaygınlaşmasında risk ve belirsizlik yaratıyor” ifadelerine yer verildi.
