ABD borsasında değerlemeler, son dönemde 2000 yılındaki dot-com patlamasını hatırlatacak kadar yükseldi. Cyclically Adjusted Price-to-Earnings (Shiller P/E) oranı, Haziran ayında 42,18’e çıkarak tarihteki en yüksek seviyelerden biri olarak kayıtlara geçti. Bu rakam, dot-com döneminin zirvesinde görülen 44,19 seviyesinin hemen altında bulunuyor.
Hisselerde tarihi zirveler
Shiller P/E oranı, şirketlerin kısa vadeli kâr dalgalanmalarını yumuşatarak uzun vadeli bir değerleme sunuyor. Uzmanlara göre, yapay zeka rallisinin öne çıkardığı büyük teknoloji şirketleri başta olmak üzere, ABD hisseleri son 25 yılın en pahalı seviyelerinde işlem görüyor. 2000 yılında, yani dot-com balonunun patlamak üzere olduğu dönemde, S&P 500 endeksi yüzde 50 değer kaybetmiş ve 2007’ye kadar eski seviyesini yeniden görememişti.
Vanguard’ın analizine göre, ilk çeyreğin sonunda ABD borsalarında özellikle büyüme odaklı alanlarda değerlemeler tarihin üzerindeydi. S&P 500 ve Nasdaq 100 endeksleri ise yıl başından beri sırasıyla yüzde 14 ve yüzde 24 artış yaşadı.
Son haftalarda yapılan değerlendirmelerde, ABD piyasalarında değerlemelerin oldukça yüksek olduğu vurgulandı; özellikle teknoloji ve büyüme hisselerindeki artış dikkat çekiyor.
Bitcoin’in konumu ve olası etkiler
Kripto para piyasası açısından bakıldığında, Bitcoin’in geleneksel Wall Street analizlerine tam olarak uygun bir değerleme modeli bulunmuyor. Kripto paralarda şirket kârı veya klasik nakit akışı olmadığı için Shiller P/E gibi göstergeler uygulanamıyor.
Buna rağmen fiyat karşılaştırması yapıldığında, Bitcoin’in şu an ABD hisselerine kıyasla daha ucuz olduğu göze çarpıyor. Bitcoin, geçen yıl gördüğü yaklaşık 126.000 dolarlık rekor seviyenin oldukça altında işlem görüyor. Buna karşın, Nasdaq 100 ve S&P 500 tarihi zirveye ulaşmış durumda.
Bazı piyasa yorumcuları, ABD hisselerinde yaşanabilecek olası dalgalanma veya değerlemelerin gerilemesi sırasında görece ucuz kalan kripto varlıklara bir miktar yatırım kayması olabileceğini belirtiyor. Ancak bunun kesin bir sonuç doğuracağının garantisi yok.
Piyasalardaki kırılganlık riskleri
Son yıllarda Bitcoin’e yönelik kurumsal ilgi artarken, kripto piyasası ile Wall Street arasındaki ilişkiler de kuvvetlendi. Bu nedenle, ABD borsalarındaki herhangi bir istikrarsızlık ya da sert satış, doğrudan kripto piyasalarını da etkileyebilir.
Uzmanlar, Shiller P/E oranının şu anda kritik düzeye çıkmasının piyasaların hemen sert bir düzeltme yaşayacağı anlamına gelmediğini vurguluyor. Ancak, özellikle şirket kârlarında veya ekonomide beklenenin altında bir gelişme olursa, yatırımcıların hızla olumsuz tepki verme ihtimalini göz ardı etmemek gerekiyor.
