Zimbabve, kripto varlıklara yönelik ilk özel düzenleme çerçevesini yürürlüğe aldı. Yeni kurallar uyarınca kripto varlıkların alım satımı, transferi, takası veya saklanması alanında faaliyet gösteren tüm şirketlerin, Zimbabve Merkez Bankası bünyesinde çalışan Mali İstihbarat Birimi’ne kayıt yaptırması gerekecek. Kurallara uymayan şirketler hakkında dava açılabilecek.
Yeni kayıt sistemi devreye alındı
Düzenleme, Maliye Bakanı Mthuli Ncube tarafından imzalanan kurallarla oluşturuldu. Buna göre ilk kayıt ücreti 500 dolar, yıllık yenileme ücreti ise 400 dolar olarak uygulanacak. Şirketlerin kayıtlarını her yıl yenilemesi zorunlu olacak.
Mini sözlük: Mali İstihbarat Birimi, kara para aklama ve yasa dışı finans hareketlerini izlemekle görevli denetim yapısıdır. Kripto şirketleri için bu tür bir kayıt zorunluluğu, sektörü doğrudan gözetim altına alan temel araçlardan biri olarak görülür.
Yeni çerçeve, kripto sektöründe faaliyet gösteren şirketler için resmi bir kayıt süreci oluştururken, yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmelerin yasal yaptırımla karşılaşmasının önünü açıyor.
Yeni sistem, ülkede kripto sektörüne yönelik daha net bir gözetim mekanizması kurulmasını amaçlıyor. Bununla birlikte düzenleme, 2018’den bu yana yürürlükte olan ve bankaların kripto bağlantılı işlemleri yürütmesini engelleyen kısıtlamayı kaldırmıyor. Bu nedenle bankacılık kanalı üzerindeki sınırlama sürerken, ekosistemde faaliyet gösteren şirketler için resmi bir kayıt zemini oluşturulmuş oldu.
2018 yasağı sonrası piyasa kayıt dışına kaymıştı
Zimbabve’de yetkililer 2018 yılında bankalar ve diğer finans kuruluşlarının kriptoyla bağlantılı işlemleri yürütmesini yasaklamıştı. Bu adım, sektörü büyük ölçüde eşler arası işlemlere ve sosyal medya üzerinden yürüyen gayriresmi kanallara itmişti. Yeni düzenleme bu tabloyu tamamen değiştirmese de, faaliyet gösteren şirketleri denetim çerçevesine dahil etmeyi hedefliyor.
Kripto varlıklara ilginin artmasında ülkenin ekonomik geçmişi de etkili oldu. 2000’li yılların sonundaki yüksek enflasyon, tasarrufları ve emeklilik birikimlerini ciddi biçimde aşındırdı. Yıllar içinde yaşanan para birimi değişiklikleri de geleneksel bankacılık sistemine duyulan güveni zayıflattı. Bu ortamda birçok kişi Bitcoin ve benzeri dijital varlıklara değer saklama aracı ve servet transfer yöntemi olarak yöneldi.
Bölgedeki diğer ülkelerle uyum arayışı öne çıktı
Yurt dışındaki Zimbabvelilerin ülkeye gönderdiği para transferleri de kripto kullanımını destekleyen unsurlar arasında yer aldı. Özellikle Sahra Altı Afrika’da geleneksel para transfer kanallarının yüksek maliyetli olması, dijital varlıkları alternatif bir seçenek haline getirdi.
Zimbabve’nin attığı adım, Afrika’da dijital varlık hizmet sağlayıcıları için lisans veya kayıt düzeni kuran ülkelerle benzer bir çizgiye işaret ediyor.
Yeni çerçeveyle birlikte Zimbabve, kripto hizmet sağlayıcılarını düzenleyen diğer Afrika ülkeleriyle aynı gruba yaklaşmış oldu. Güney Afrika’da bu alanı Finansal Sektör Davranış Otoritesi denetliyor. Nijerya’da lisanslı operatörler Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu gözetiminde faaliyet gösteriyor. Kenya ise sanal varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin yapıda denetim görevini merkez bankası ile sermaye piyasası otoritesi arasında paylaştırdı.
Zimbabve’nin belirlediği kayıt maliyetleri, bazı komşu pazarlara kıyasla daha düşük seviyede bulunuyor. Örneğin Nijerya’da bazı başvuru koşulları, lisans öncesinde yerel bir banka hesabında yüz binlerce dolara denk gelen tutarların tutulmasını gerektiriyordu. Zimbabve’nin daha düşük ücretli yapısı, düzenleyicilerin piyasaya giriş engeli oluşturmak yerine gayriresmi oyuncuları kayıtlı sisteme çekmeyi amaçladığına işaret ediyor.
