Zimbabve hükümeti, kripto para şirketlerinin her yıl kayıt yaptırmasını ve belirlenen ücreti ödemesini zorunlu kılan ilk kapsamlı düzenlemeyi yürürlüğe aldı. Böylece ülkede dijital varlıklara yönelik ilk resmi hukuki çerçeve oluşturulmuş oldu.
Piyasaya resmi kayıt zorunluluğu geldi
Yeni kurallara göre sanal varlık alım satımı, transferi veya saklanması alanında faaliyet gösteren işletmelerin her yıl Mali İstihbarat Birimi’ne kayıt yaptırması gerekecek. Söz konusu birim, Zimbabve Merkez Bankası bünyesinde kara para aklamayla mücadele alanında görev yapıyor.
Mini sözlük: Mali İstihbarat Birimi, finansal işlemleri denetleyerek kara para aklama ve yasa dışı para akışlarını izleyen resmi yapıdır. Sanal varlık hizmet sağlayıcısı ise kripto varlıkların alım satımı, transferi, saklanması veya kullanıcı adına yönetimi gibi hizmetleri sunan şirketleri kapsar.
Düzenleme kapsamında ülkede faaliyet gösteren tüm sanal varlık hizmet sağlayıcıları için yıllık kayıt ücreti 500 dolar olarak belirlendi. Kayıt olmadan faaliyet göstermek ise artık ceza gerektiren bir suç sayılacak. Sektördeki uyum sürecini de Mali İstihbarat Birimi denetleyecek.
Harare merkezli kripto yatırımcısı Jeffrey Mutambiranwa, bu adımın memnuniyet verici olduğunu, yatırımcıların artık yer altına itilmiş şekilde hareket etmek zorunda kalmamasının önemli görüldüğünü belirtti.
Yasaktan denetime geçiş
Zimbabve, 2018 yılında finansal kuruluşların kripto para işlemleri yapmasını yasaklamıştı. Bu kararın ardından işlemler büyük ölçüde eşler arası platformlara ve sosyal medya kanallarına kaymıştı. Piyasa uzun süredir resmi çerçevenin dışında, gri bir alanda büyüyordu.
Yeni kurallar, hükümetin bu faaliyetleri ilk kez doğrudan denetim altına alma girişimi olarak öne çıkıyor. Düzenlemenin, küresel ölçekte dijital varlık piyasalarına yönelik artan gözetim eğiliminin bir parçası olduğu aktarılıyor. Bu eğilimde, büyük borsa iflasları, dolandırıcılık vakaları ve kara para aklama risklerine ilişkin kaygılar etkili oldu.
Kriptoya yönelişte ekonomik geçmiş etkili oldu
Zimbabve’de dijital varlıklara ilginin arkasında ülkenin ekonomik geçmişi bulunuyor. 2000’li yılların sonundaki hiper enflasyon, çok sayıda kişinin birikimlerini ve emeklilik fonlarını eritti. Sonraki dönemde para biriminde yaşanan tekrar eden değişimler de resmi bankacılık sistemine duyulan güveni zayıflattı.
Bu ortamda birçok kişi Bitcoin ve diğer kripto varlıkları alternatif değer saklama araçları olarak değerlendirmeye başladı. Yurt dışından ülkeye gönderilen para transferleri de benimsenmeyi hızlandırdı. Dünya Bankası’nın Remittance Prices Worldwide raporuna göre bankalar, ülkeye para göndermede en pahalı kanallar arasında yer alıyor. Kripto varlıklar ise daha düşük maliyetli ve daha hızlı bir seçenek sundu.
Bölgesel tabloda dikkat çeken büyüme
Chainalysis 2025 Küresel Kripto Benimsenme Endeksi’ne göre Sahra Altı Afrika’da Temmuz 2024 ile Haziran 2025 arasında zincir üstü işlem hacmi 205 milyar doların üzerine çıktı. Bu rakam, önceki yıla göre yüzde 52 artışa işaret ediyor.
Zimbabve böylece dijital varlıkları resmi çerçeveye alan Güney Afrika, Nijerya, Kenya ve Mauritius gibi Afrika ülkeleri arasına katıldı. Kıtada kripto kullanımının artmasıyla birlikte daha fazla hükümetin doğrudan yasak yerine düzenleme yolunu tercih ettiği görülüyor.
