Ethereum’un kurucu ortaklarından Vitalik Buterin, X üzerinden yaptığı son paylaşımda, ağın neredeyse tüm ana bileşenlerini yeniden şekillendirmeyi amaçlayan çok yıllı Lean Ethereum planına ilişkin yeni ayrıntılar verdi. Buterin, bu yaklaşımın tek seferlik bir güncelleme olmadığını, önümüzdeki üç ila dört yıla yayılacak bir iyileştirme dizisi olarak kurgulandığını belirtti.
Planın kapsamı genişletiliyor
Buterin, Lean yükseltmeleri kapsamında Ethereum’un uzlaşma zincirinin durum gereksinimlerini sert biçimde azaltacak şekilde tasarlanabileceğini söyledi. Buna göre ağdaki bazı sorumlulukların doğrulayıcılara devredilmesi ve bu doğrulayıcıların kendi durum verilerini yönetip gerektiğinde sıfır bilgi kanıtlarıyla doğrulaması öngörülüyor. Vitalik Buterin, Ethereum’un teknik yol haritasında belirleyici isimlerden biri olarak ağın uzun vadeli mimarisine yön veriyor.
Mini sözlük: Sıfır bilgi kanıtı, bir bilginin içeriğini açığa çıkarmadan doğru olduğunu matematiksel olarak kanıtlamaya yarayan yöntemdir. BFT ise ağ katılımcılarının bir bölümü hatalı davransa bile sistemin ortak karara varmasını hedefleyen uzlaşma modelini ifade eder.
Buterin’in paylaştığı çerçevede ilk aşama, doğrulayıcıların açık anahtar verisinin beacon chain durumundan çıkarılmasını içeriyor. Mevcut yapıda 48 baytlık doğrulayıcı açık anahtarı zincir durumunda tutulurken, önerilen modelde bunun yerine depozito ağacındaki 5 baytlık indeks bilgisinin saklanması planlanıyor. Böylece zincir üzerinde taşınan veri yükünün azaltılması hedefleniyor.
Buterin, Lean Ethereum yaklaşımının tek parçada gelecek bir yükseltme değil, önümüzdeki üç ila dört yılda devreye alınacak bir dizi iyileştirme olduğunu vurguladı.
Doğrulayıcı yapısında öne çıkan değişiklikler
İkinci aşamada, bakiye verilerinin sıfır bilgi kanıtlarıyla doğrulanması yoluyla ödül ve ceza işleme mantığının beacon chain durum geçiş fonksiyonundan çıkarılması planlanıyor. Buterin, açık anahtar kaydının da bu bakiye doğrulama adımına taşınacağını, her doğrulayıcının her gün yeni bir açık anahtar sunacağını aktardı.
Bu çerçevede önerilen bir diğer unsur, doğrulayıcıların her turda mesaj gönderdiği bir BFT uzlaşma biçiminin varsayılması. Bu modelde surround slashing olarak bilinen belirli ceza mekanizmalarının yer almayacağı ifade edildi. Teknik ayrıntılar, Lean yaklaşımının yalnızca veri tasarrufuna değil, doğrulayıcı işleyişinin sadeleştirilmesine de odaklandığını gösteriyor.
Yeni yol haritasında öncelikler değişti
Lean Ethereum fikri ilk kez Temmuz 2025’te, Ethereum’un önümüzdeki 10 yılına ilişkin bir vizyon olarak duyurulmuştu. Buterin şimdi ise kurum içinde strawmap olarak adlandırılan revize bir yol haritasını paylaştı ve bu çalışmanın hangi yöne ilerlediğine dair ek bilgiler verdi.
Buterin, Lean Ethereum’u ağın üçüncü büyük evresi olarak tanımlıyor. Bu değerlendirmede Merge süreci ikinci büyük iterasyon olarak konumlanırken, yeni aşamada Ethereum protokolünün büyük bölümünün zaman içinde değişmesi bekleniyor. Son güncelleme, hangi başlıkların daha üst sıraya taşındığını ve teknik önceliklerin nasıl yeniden düzenlendiğini ortaya koydu.
Buterin, neredeyse Ethereum protokolünün her büyük parçasının değişeceğini ve bu nedenle Lean Ethereum’un ağın üçüncü büyük iterasyonu olarak görülmesi gerektiğini kaydetti.
