Ethereum kurucusu Vitalik Buterin kripto para dünyasının en önemli isimlerinden. Nakamoto kadar olmasa da en büyük altcoinin doğmasında rol aldığı için büyük bir isim. Buterin’in değerlendirmeleri kripto para topluluğu tarafından yakından izleniyor ve o bugün layer2 çözümleriyle ilgili pek iyi şeyler söylemedi. Artık Ethereum ana ağının merkeze alındığı günler geldi.
Layer2 ve Vitalik Buterin
Önceki değerlendirmelerinde Arbitrum gibi layer2 çözümlerinin Ethereum’un daha iyi hale gelmesi için önemli olduğunu söyleyen Buterin birçok layer2 hatta layer3 platformunun doğmasına neden olmuştu. Dahası layer2 çözümlerinin daha ucuz hale gelmesi için de birçok adım atıldı.
Bugünkü paylaşımında Vitalik şunları yazdı;
“Son zamanlarda, özellikle iki gerçek karşısında, Ethereum ekosisteminde L2’lerin devam eden rolü hakkında bazı tartışmalar yaşandı:
* L2’lerin 2. aşamaya (ve ikincil olarak, birlikte çalışabilirliğe) ilerlemesi, başlangıçta beklenenden çok daha yavaş ve zor oldu.
* L1’in kendisi ölçekleniyor, ücretler çok düşük ve gaz limitlerinin 2026’da büyük ölçüde artması öngörülüyor.
Bu iki gerçek, her biri ayrı nedenlerle, L2’lerin orijinal vizyonunun ve Ethereum’daki rolünün artık anlamlı olmadığını ve yeni bir yol izlememiz gerektiğini gösteriyor.” – Vitalik Buterin
Detaylarıyla ele aldığı konu layer2 tokenleri için de önemli bir negatiflik. Eğer Buterin ağın en büyük layer2 çözümlerini bile ayırmadan bunların artık pek işe yaramaz olduğunu söylüyorsa Arbitrum ve diğerleri ne olacak?
ARB şimdilik sadece genel piyasa hissiyatındaki gerileme nedeniyle düşmüş gibi görünse de uzun vadede Buterin’in açıklamaları olumsuz sonuçlar doğuracaktır.
Layer2 Altcoinleri
Zaten yüksek token enflasyonuyla mücadele eden birçok Ethereum layer2 tokeni ve yatırımcıları şimdi Buterin onları terk etmiş gibi göründüğü için daha da zor durumda. Artık Ethereum ölçekleniyor ve Vitalik bunlara ihtiyaç kalmadığını söylüyor.
“Öncelikle, orijinal vizyonu özetleyelim. Ethereum’un ölçeklenmesi gerekiyor. “Ethereum ölçeklenmesi”nin tanımı, Ethereum’un tam güven ve kredisiyle desteklenen büyük miktarda blok alanının varlığıdır – yani, bu blok alanı içinde (ETH dahil) bir şeyler yaparsanız, Ethereum’un kendisi çalıştığı sürece faaliyetlerinizin geçerli, sansürsüz, geri alınamaz ve dokunulmaz olacağı garanti edilen blok alanıdır. L1 ile bağlantısı çoklu imza köprüsü tarafından aracılık edilen 10.000 TPS EVM oluşturursanız, Ethereum’u ölçeklendirmiş olmazsınız.
Bu vizyon artık mantıklı değil. L1, L2’lerin “markalı shard” olmasına ihtiyaç duymaz, çünkü L1’in kendisi ölçekleniyor. Ve L2’ler, gerçek bir “markalı shard”ın gerektirdiği özellikleri karşılayamıyor veya karşılamak istemiyor. Hatta en az bir tanesinin, sadece ZK-EVM güvenliği ile ilgili teknik nedenlerden dolayı değil, aynı zamanda müşterilerinin düzenleyici ihtiyaçları nedeniyle nihai kontrolü ellerinde tutmak zorunda oldukları için, 1. aşamayı asla geçmek istemeyebileceklerini açıkça söylediğini gördüm. Bu, müşterileriniz için doğru olan şey olabilir. Ancak, bunu yapıyorsanız, rollup merkezli yol haritasının kastettiği anlamda “Ethereum’u ölçeklendirmiyor” olduğunuz açıktır. Ama bu sorun değil! Sorun değil çünkü Ethereum şu anda doğrudan L1 üzerinde ölçekleniyor ve bu yıl ve önümüzdeki yıllarda gaz limitinde büyük artışlar planlanıyor.” – Vitalik Buterin
ARB, OP, STRK derken milyarlarca dolarlık layer2 ekonomisi Buterin’in “ana ağı ölçeklendiriyoruz” açıklamasıyla uzun vadeli belirsizliğin içine atıldı. Çoğunuz hatırlıyordur bir zamanlar kendi layer2 ağını çıkararak Ethereum’dan görünüşte kopan popüler kripto uygulamaları gördük. Ardından herkes kendi ağını başlatmaya başladı ancak bunları çoğu hayalet ağlara dönüştü. Arbitrum vesaire derken birçok büyük Ethereum ölçeklendirme çözümü çıktı devasa başlangıçlar yaptılar.
Ardından kripto paralardaki ilgisizlik ve Bitcoin merkezli son yükseliş trendiyle epey kan kaybettiler. Bugün geldiğimiz noktada zaten yıpranan altcoinler bir de layer2 tokeni oldukları için darbe alıyor, alacak. Altcoin yatırımcıları için en berbat geçen sezondayız. Yukarıda örnek olarak ARB’nin aylık grafiğini görüyorsunuz adeta aşağı inen merdiven gibi.
