Uniswap Labs, 23 Temmuz 2026’da Uniswap v4 üzerinde Permissioned Pools adını verdiği yeni yapıyı devreye aldı. Açık kaynaklı standart, düzenlemeye tabi varlıklar için zincir üstünde erişim kontrolü getiriyor. Bu sayede onaylı kullanıcılar, tokenlaştırılmış fonlar, menkul kıymetler, hisseler ve benzeri kısıtlı ürünleri otomatik piyasa yapıcı havuzları üzerinden doğrudan alıp satabilecek.
Standart havuzlar değişmeden kalacak
Yeni model, Uniswap v4 üzerindeki mevcut standart piyasaları etkilemiyor. Bu havuzlarda ek bir erişim kontrolü uygulanmayacak. İzin gerektirmeyen yapının korunacağı, buna karşılık varlığın kimlik doğrulaması, transfer sınırı veya yatırımcı uygunluk kuralları gerektirmesi halinde ihraççının kısıtlı formatı seçebileceği aktarıldı.
Her Permissioned Pool, her takas işleminden önce ihraççı tarafından yönetilen bir izin listesini kontrol ediyor. Aynı mekanizma, bir kullanıcının likidite sağlayıcısı pozisyonu açmak istemesi halinde de devreye giriyor. Cüzdan onaylı değilse işlem havuz içinde durduruluyor ve devam etmiyor.
Uniswap Labs, uygunluk kontrollerinin doğrudan havuzun akıllı sözleşmesinde çalıştığını, bu nedenle düzenleyici kısıtların protokol seviyesinde uygulandığını ortaya koyuyor.
İzin listesinin sahibi ve kuralların belirleyicisi ilgili ihraççı oluyor. Uniswap, hangi cüzdanların uygun sayılacağına karar vermiyor ve katılımcı onaylarını yönetmiyor. Böylece erişim kontrolü protokol altyapısına eklenirken, kullanıcı kabul süreci varlığı çıkaran tarafın sorumluluğunda kalıyor.
Teknik yapı ve kullanım alanı
Sistem, Uniswap v4 hooks yapısını kullanıyor. Bu yapı, işlemin belirli aşamalarında özel talimatların çalıştırılmasına imkan veriyor. Sanal muhasebe yaklaşımıyla takaslar zincir üstünde gerçekleşirken, düzenlemeye tabi varlıklar izinli bir sözleşme içinde tutuluyor. Böylece onaylı yatırımcılar, klasik emir defteri yerine AMM modeliyle işlem yapmayı sürdürebiliyor.
Mini sözlük: ERC 3643, kimlik doğrulaması, yatırımcı uygunluğu ve transfer kısıtları gerektiren tokenlar için geliştirilmiş bir token standardıdır. Özellikle düzenlemeye tabi finansal ürünlerin zincir üstünde çıkarılması ve dolaşımının kontrol edilmesi amacıyla kullanılır.
Likidite sağlayıcıları, her piyasa için gerekli varlıkları yatırarak onaylı işlemlere destek veriyor. Fiyatlama ve mutabakat süreci ise ihraççının belirlediği kurallara göre işliyor. Yapının amacı, yalnızca uygun görülen katılımcıların zincir üstü likiditeye erişmesini sağlarken düzenlemeye tabi ürünlerdeki transfer kısıtlarını korumak.
Ortaklar ve düzenleyici çerçeve
Lansman ortakları arasında Superstate, Securitize ve Dowgo yer aldı. Tokenlaştırılmış hisseler ve yatırım fonlarına odaklanan Superstate, erken tasarım sürecinde Uniswap ile birlikte çalıştı. Şirket, zincir üstü finansal ürünler geliştiriyor ve tokenlaştırılmış fonlarla şirket ortaklığı yapılarının kullanımına odaklanıyor.
Superstate, bu formatın uygun yatırımcılarla sınırlı hisseleri AMM’ler, borç verme piyasaları ve izinli finans uygulamalarıyla buluşturabileceğini değerlendiriyor.
Securitize ise standardın genel kullanıma açılmasından önce Uniswap Labs ile doğrudan iş birliği yaptı. İki şirket, Securitize DS Protocol üzerinden çıkarılan ürünlerin zincir üstü işlemlerde uyumlu ve düzenlemelere uygun hale gelmesi için çalışıyor. Dowgo tarafında ise zincir üstü kimlik kontrolleri ve transfer sınırlamaları için ERC 3643 entegrasyonu önerildi.
Dowgo, Avrupa Birliği’nin DLT Pilot Regimi kapsamında DLT TSS yetkisini alması halinde bu modeli Permissioned Pools içinde kullanmayı planlıyor. Şirketin başvurusu ise halen Fransa ACPR tarafından inceleniyor. Bu yapı, Uniswap v4 genelinde yaygın bir kimlik kontrol sistemi oluşturmuyor; yalnızca ihraççı veya geliştirici tarafından belirli bir varlık için devreye alınabiliyor.
Tokenlaştırılmış varlık piyasasının büyüklüğü
Uniswap, tokenlaştırılmış varlık piyasasının 2030’a kadar 11 trilyon dolara ulaşabileceğine dair tahminlere işaret etti. Buna karşın mevcut büyüklük bu seviyenin oldukça altında bulunuyor. Mayıs 2026 itibarıyla tokenlaştırılmış gerçek dünya varlıklarının toplam değeri yaklaşık 34 milyar dolar seviyesinde yer alırken, bunun yaklaşık 1,55 milyar dolarlık kısmını tokenlaştırılmış hisseler oluşturdu.
| Metrik | Değer |
|---|---|
| 2030 tahmini tokenlaştırılmış varlık pazarı | 11 trilyon dolar |
| Mayıs 2026 toplam tokenlaştırılmış gerçek dünya varlığı | 34 milyar dolar |
| Mayıs 2026 tokenlaştırılmış hisseler | 1,55 milyar dolar |
Şirket, geliştiricilerin standart havuzları herhangi bir onay gerekmeksizin oluşturmaya devam edebileceğini de vurguladı. Buna ek olarak kullanıcılar, protokoldeki mevcut kurallar çerçevesinde bu havuzlardan yararlanmayı sürdürebilecek.
