Solana altyapı sağlayıcısı ERPC, x402 ödeme protokolünü Solana ana ağındaki JSON-RPC erişimine entegre ettiğini bir kaç saat önce duyurdu. Yeni sistemle uygulamalar, botlar ve yapay zekâ ajanları; önceden hesap açmadan, API anahtarı oluşturmadan veya aylık paket satın almadan ihtiyaç duydukları RPC sorgusu için USDC ile ödeme yapabilecek.
ERPC’nin resmi açıklamasına göre hizmet, Solana mainnet üzerinde çalışan bir JSON-RPC proxy’si olarak devreye alındı. Kullanıcı veya yazılım normal bir RPC isteği gönderdiğinde, ödeme bilgisi bulunmuyorsa sistem HTTP 402 “Payment Required” yanıtı veriyor. İstemci, kendisine sunulan tutar ve ağ bilgisini kullanarak Solana üzerinde USDC ödeme verisini ekliyor; ödeme doğrulandıktan sonra aynı RPC isteğinin sonucu iletiliyor.
Sistem, özellikle belirli dönemlerde yoğun veri tüketen ancak sürekli bir aboneliğe ihtiyaç duymayan yapay zekâ ajanları, analiz botları ve otomatik izleme araçları için tasarlanmış görünüyor. ERPC, ödeme doğrulama ve uzlaştırma sürecinde Coinbase Developer Platform’ın x402 facilitator altyapısını kullandığını belirtiyor.
Sorgu başına ödeme modeli nasıl çalışacak?
ERPC’nin açıkladığı modele göre her Solana RPC metodunun farklı bir işlem ağırlığı bulunuyor. Bu ağırlıklar dolar bazlı fiyatlandırmaya çevriliyor ve bir istek için en az 0,001 dolar ödeme alınıyor. Örneğin standart bir durum sorgusu düşük maliyetli olurken, getProgramAccounts gibi daha yoğun veri isteyen işlemler daha yüksek ücretlendirmeye tabi tutuluyor. Sistem ayrıca tekrar kullanılan ödeme imzalarını engellemek için yinelenen işlemleri hata koduyla reddediyor.
Bu yaklaşım, geleneksel RPC modelinden ayrışıyor. Bugüne kadar geliştiriciler çoğunlukla aylık abonelik, ön ödemeli kredi paketi veya kullanım kotası üzerinden hizmet alıyordu. Yeni yapıda ise ödeme, doğrudan API isteğinin bir parçası haline geliyor: Sorgu yapılır, ücret görüntülenir, ödeme gönderilir ve sonuç alınır.
x402 daha önce de gündemdeydi, ancak bu duyuru farklı
x402 yeni ortaya çıkan bir protokol değil. Coinbase, 18 Mart 2026 tarihli duyurusunda x402’nin EVM ekosisteminde neredeyse tüm ERC-20 token’larını destekleyecek şekilde genişletildiğini açıklamıştı. Bu güncelleme; Permit2 ve gas sponsorship mekanizmaları sayesinde USDT, DAI veya topluluk token’ları gibi farklı varlıklarla daha kolay ödeme yapılmasını hedefliyordu. Ancak bu gelişme, ağırlıklı olarak EVM zincirlerinde ödeme varlığı çeşitliliğine odaklanıyordu.
ERPC’nin Ekim 2025 tarihli önceki duyurusu ise Solana RPC, gRPC ve Shredstream uç noktalarındaki gecikme ve kararlılık iyileştirmelerini kapsıyordu. O dönemde fiyatlandırma veya kimlik doğrulama yöntemlerinde bir değişiklik yapılmadığı özellikle belirtilmişti. Yeni x402 entegrasyonu ise performans güncellemesinden farklı olarak, doğrudan ödeme ve erişim modelini değiştiriyor.
Eco tarafından yayımlanan x402 içerikleri de protokolün genel mantığını açıklıyordu: HTTP 402 yanıtı üzerinden stablecoin ödemesi, hesap ve kredi kartı gerektirmeden API erişimi, ayrıca yapay zekâ ajanlarının makineden makineye ödeme yapabilmesi. Bu içerikler x402’nin çalışma prensibini anlatırken, ERPC’nin yeni duyurusu bunu Solana RPC tarafında kullanılabilir bir altyapı ürünü haline getiriyor.
ERPC’nin duyurusu, x402’nin yeni bir protokol olarak ortaya çıkmasından çok mevcut standardın gerçek bir Solana altyapı kullanımına taşınması açısından önem taşıyor. En kritik soru ise bu modelin ne kadar yaygınlaşacağı olacak. Sorgu başına ödeme, yapay zekâ ajanları ve kısa süreli yüksek yoğunluklu veri tüketen uygulamalar için esneklik sağlayabilir. Buna karşılık ajanların harcama limitleri, yetkilendirme kapsamları, cüzdan güvenliği, işlem ücretleri ve API kötüye kullanımının engellenmesi gibi başlıklar bu modelin yaygınlaşmasında belirleyici olacak.
Şimdilik ERPC’nin adımı, “önce sözleşme ve API anahtarı, sonra kullanım” anlayışından “gerektiği anda öde ve kullan” modeline geçiş için dikkat çeken erken dönem örneklerinden biri olarak görülüyor.
