Kripto para piyasasında büyük yatırımcılar, işlem hacimlerini ve stratejilerini gizli tutmakta geleneksel piyasalar kadar rahat hareket edemiyor. Hisse senedi ve benzeri geleneksel varlıklarda, “dark pool” adı verilen özel ticaret ortamları sayesinde yüksek hacimli işlemler, yıllardır borsa dışı platformlarda gerçekleştirilebiliyor.
ABD hisse senetlerinde 2025 başında toplam işlemlerin yarısından fazlası kamuya açık borsalar dışında gerçekleşti. Kripto alanında ise piyasadaki tüm işlemler ve emirler, blokzincir yapısı gereği herkes tarafından izlenebilir durumda ve çeşitli analiz platformları, bu verileri kullanıcılara sunuyor.
Gizlilik ihtiyacı ve mevcut zorluklar
Kripto piyasasında şeffaflık, merkeziyetsizlik ilkesiyle örtüşse de, büyük yatırımcılar için önemli bir sorun yaratıyor. Yüksek hacimli işlem yapanlar, piyasa üzerinde etkili olmadan pozisyon almak isterken, açık veri yapısı nedeniyle bu mümkün olmuyor. Böylece, işleme hazırlanan yatırımcının hamleleri çoğunlukla piyasada hemen fark ediliyor.
Bu açık durum, özellikle likidite sağlayıcıları için stratejilerin hızlıca kopyalanmasına neden oluyor. GoQuant’ın kurucu ortaklarından Denis Dariotis, Hyperliquid üzerinde faaliyet gösteren büyük piyasa yapıcıların, kendi işlem stratejilerini her üç haftada bir yenilemek zorunda kaldıklarını belirtiyor.
GoQuant’ın kurucusu Denis Dariotis, Hyperliquid’de işlem yapan piyasa yapıcıların stratejilerini üç haftada bir değiştirmek zorunda kaldığını, bunun temel sebebinin de rakiplerinin bu stratejileri hızlıca kopyalaması olduğunu aktardı.
Piyasa yapıcıların tüm hareketlerinin kamuya açık olması, sektör üzerinde büyük bir baskı yaratıyor. Özellikle son dönemde Jane Street’in Terra/Luna çöküşünde rolüyle ilgili çıkan iddialar, kripto piyasasında büyük likidite sağlayıcılarının oldukça görünür olduğunu ortaya koydu. Geleneksel piyasalarda sıradan karşılanan işlemler, blokzincir transparanlığı nedeniyle kamuoyunda krize dönüşebiliyor.
GoDark: Kriptoda yeni nesil gizlilik platformu
GoQuant, işlem ayrıntılarını herkesten gizli tutmayı amaçlayan GoDark adlı yeni merkeziyetsiz borsa projesini Solana blokzincirinde mayıs ayında devreye alıyor. GoDark, sıfır bilgi kanıtları (zero-knowledge proof) kullanarak yapılan işlemlerin detaylarının sadece diğer yatırımcılardan değil, ağdaki düğüm operatörlerinden dahi gizli kalmasını hedefliyor.
Sistemde, neyi kiminle eşleştirildiğini kimsenin görememesi amaçlanıyor. Ancak yeni bir platformun başarılı olması için, yeterli işlem hacmine ulaşması gerekecek. GoDark, başlangıçta likiditeyi sağlamak için, Hyperliquid’in HLP kasasında uygulanan modeli örnek alıyor: Kullanıcılar varlık yatırıyor, bu fonlar piyasa yapıcılığı için kullanılırken yatırımcılara hem işlem ücretlerinden pay hem de tasfiye fırsatlarına ilk erişim sunuluyor.
Hyperliquid’de bu teşvik modeli, ilk aşamada güçlü hacim sağlamıştı. Ancak benzer stratejiyle yola çıkan diğer merkeziyetsiz borsalarda, teşvik dönemi sonrasında işlem haciminin hızla düştüğü görülüyor.
Öte yandan, düzenleyici belirsizlik alanı da gündemdeki yerini koruyor. Geleneksel “dark pool” platformları, işlemleri önceden gizli tutsa da, sonrasında yetkili kurumlara raporlama yapıyor ve yasal denetim altında faaliyet gösteriyor. Kripto dünyasında ise benzer bir çerçevenin olup olmayacağı henüz netlik kazanmadı.
GoDark projesi, GoQuant’ın kurumsal müşteriler için geliştirdiği mevcut spot DEX ürününden ayrışıyor. Kurumsal DEX platformu farklı bir müşteri kitlesine hitap ederken, Mayıs ayında başlayacak GoDark ise perakende kullanıcılara yönelik olarak hayata geçirilecek.
