Ethereum 
$3,127.93‘un kurucu ortağı Vitalik Buterin, gizlilik odaklı sıfır bilgi ispatlarının (ZK proofs) tek başına oylama sistemleri gibi alanlarda baskı direncini sağlayamayacağını vurguladı. Buterin, güvenilir üçüncü taraflar, çoklu taraflı hesaplama (MPC), tam homomorfik şifreleme (FHE) veya güvenli donanım ortamları (TEE) gibi mekanizmaların bu direnç için zorunlu olduğunu belirtti.
“ZK Tek Başına Yeterli Değil”
Buterin, topluluk tartışmalarına yanıt olarak X hesabından yaptığı paylaşımda ZK sistemlerinin yalnızca gizliliği koruduğunu ancak baskı veya tehdit altında yapılan oylamalara karşı yeterli güvence sunmadığını ifade etti. Ona göre güvenli bir oylama yapısı oluşturmak için ZK teknolojisinin başka kriptografik yaklaşımlarla desteklenmesi gerekiyor. “Oylama için ZK tek başına baskı direnci sunmaz. Bunun için güvenilir taraf, MPC, FHE veya TEE gerekir” diyen Buterin, bu teknolojilerin birlikte çalıştığında güvenlik düzeyini artırabileceğini savundu.
Ethereum‘un kurucu ortağının açıklaması Blockchain ekosisteminde uzun süredir tartışılan “gizlilik mi, güvenlik mi” ikilemini yeniden gündeme taşıdı. ZK, kullanıcı kimliklerini gizli tutmada güçlü bir araç olarak görülürken, manipülasyon ve zorlamaya karşı tek başına yeterli savunma hattı oluşturamadığı kabul ediliyor. Buterin’in yaptığı vurgu teknolojik çeşitliliğin yalnızca verimlilik değil, güvenilirlik açısından da kritik olduğunu ortaya koyuyor.
Katmanlı Güvenlik Yaklaşımı: ZK + FHE
Buterin, paylaşımında ZK ispatlarının FHE gibi teknolojilerle katmanlı biçimde birleştirilmesinin güvenliği önemli ölçüde artırabileceğini belirtti. Böyle bir yapıda FHE’nin zafiyete uğraması halinde bile ZK’nın gizlilik korumasının devrede kalacağını ancak baskı direncinin yine de sağlanamayacağını ifade etti. Buterin’in sağladığı bu bakış açısı farklı kriptografik mekanizmaların birbirini tamamlayıcı biçimde kullanılması gerektiğini ortaya koyuyor.
Ethereum ekosisteminde son dönemde FHE, MPC ve ZK entegrasyonları giderek daha fazla öne çıkıyor. Özellikle gizlilik gerektiren finansal işlemler, seçim sistemleri ve kurumsal veri yönetimi gibi alanlarda bu tür katmanlı mimarilerin yaygınlaşması bekleniyor. Buterin’in önerisi sadece teorik bir yorum değil, gelecekteki Blockchain uygulamalarında standardı belirleyebilecek bir mimari vizyon olarak görülüyor.
