Cardano, ağın ilk genesis bloğunun 23 Eylül 2017’de üretilmesinin dokuzuncu yılını kutluyor. Ana ağ ise altı gün sonra, 29 Eylül 2017’de devreye alındı ve ADA böylece halka açık blokzincir yolculuğuna başladı. Toplulukta yıl dönümüne ilişkin paylaşımlar artarken, Cardano Foundation ve stake altyapısı sağlayıcısı Everstake de ağın bugüne kadar ulaştığı kilometre taşlarını öne çıkardı.
Ağın ulaştığı temel veriler
Cardano Foundation, geçen dokuz yılda ağda 2.890 stake havuzunun aktif hale geldiğini, 13.978.119 blok üretildiğini ve toplam işlem sayısının 123.982.111’e ulaştığını açıkladı. Vakıf ayrıca zincir üstünde bir anayasanın onaylandığını, 158 yönetişim eylemi için 36.322 oy kullanıldığını duyurdu. Cardano Foundation, Cardano ekosisteminin gelişimini destekleyen ve standartlarını korumaya odaklanan kuruluş olarak faaliyet gösteriyor.
Cardano Foundation, dokuz yıl önce ilk bloğun üretildiğini; o tarihten bu yana binlerce stake havuzu, milyonlarca blok ve 123 milyonu aşan işlemle birlikte zincir üstü yönetişimin de ağın önemli parçalarından biri haline geldiğini vurguladı.
23 Eylül 2017’de oluşturulan genesis blok, Cardano tarihindeki iki kritik tarihten biri olarak öne çıkıyor. Diğer önemli eşik ise 29 Eylül 2017’de ana ağın başlatılması oldu. Bu süreç, Cardano’nun deneysel aşamadan çalışan bir kamu blokzincirine geçişini temsil etti.
Yükseltmelerle şekillenen dokuz yıl
Ağ, ilk bloğun ardından geçen dönemde Byron, Shelley, Allegra, Mary, Alonzo, Lobster, Vasil, Valentine, Chang, Plomin ve van Rossem dahil 11 büyük yükseltmeden geçti. İlk aşamada 2017’de devreye giren Byron daha merkezi bir yapı sunarken, Temmuz 2020’deki Shelley yükseltmesi blok üretimini topluluk tarafından işletilen stake havuzlarına taşıdı.
Akıllı sözleşme işlevi ise 12 Eylül 2021’de Alonzo yükseltmesiyle geldi. Bu adımın öncesinde Allegra token kilitleme mekanizmasını, Mary ise yerel varlık desteğini devreye almıştı. Eylül 2022’de Vasil ve Şubat 2023’te Valentine ile uygulama performansında iyileştirmeler yapıldı. Zincir üstü yönetişim 2024’te Chang yükseltmesiyle, 2025’teki Plomin hard fork’u ile daha ileri bir aşamaya taşındı.
18 Temmuz 2026’da etkinleştirilen van Rossem hard fork’u ise ağdaki üç yönetişim organının zincir üstü oylarıyla yüzde 100 onay alan ilk hard fork olarak kayda geçti. Bu gelişme, Cardano’nun teknik yükseltmeler kadar yönetişim modeline de ağırlık verdiğini gösterdi.
Ölçeklenme yol haritasında sıradaki adımlar
Everstake, Cardano’nun dokuz yıllık gelişimini değerlendirirken ağın ölçeklenme yol haritasını sürdürdüğünü belirtti. Everstake, kullanıcıların varlıklarını saklamadan stake etmesine imkan tanıyan altyapı hizmetleri sunan bir şirket olarak biliniyor.
Hydra, Cardano’nun Katman 2 ölçeklenme çözümü olarak konumlanıyor. Leios ve Peras ise Katman 1 performansını ileri taşımayı hedefleyen çalışmalar arasında yer alıyor. Leios’un planlanan aşamalar tamamlandığında işlem kapasitesini 10 kat ile 65 kat arasında artırabileceği hesaplanıyor. Peras tarafında ise daha hızlı kesinleşme süresi hedefleniyor.
Mini sözlük: Hydra, işlemleri ana zincirin dışında daha hızlı işlemek için tasarlanan bir Katman 2 çözümüdür. Leios, ana zincirde veri işleme kapasitesini artırmayı; Peras ise blokların daha hızlı kesinleşmesini amaçlayan teknik geliştirmeleri ifade eder.
Everstake, Cardano’nun yalnızca geçmişteki yükseltmelerle değil, ölçeklenme planının bir sonraki aşamalarıyla da gelişimini sürdürdüğünü ve ağın bu yol haritasını desteklemeye devam ettiğini aktarıyor.
Geliştirme takviminde yer alan bir sonraki adımlar arasında, 2026’nın dördüncü çeyreğini hedefleyen Dijkstra Faz 1 bulunuyor. Bu güncellemenin Dijkstra muhasebe dönemini ve Linear Leios yapısını devreye alması planlanıyor. Cardano için geliştirilen açık kaynaklı Rust düğümü Amaru’nun Kasım 2026’da ana ağ blokları üretmeye başlaması, Peras’ın ise 2027’nin ikinci çeyreğinde kullanıma sunulması öngörülüyor.
USDT
AAPL