2021 yılının başlarında kripto para yatırımcıları “PMI” yazan metinleri umursamıyordu ve onlar için bu yan yana gelmiş 3 sıradan harften ibaretti. Bugün geldiğimiz noktada ABD efektif gümrük vergisi oranından Beyaz Sarayın ışıklarının yanıp yanmadığına kadar çok fazla şeyi takip ediyoruz. İkincisi abartı olsa da kripto para yatırımcılarının durumu bu. Peki son rapor bize ne anlatıyor?
ABD PMI Raporu
PMI raporları ekonominin ilgili alanındaki satın alma müdürlerinin güncel koşullara dair verdiği geri bildirimdir. Hayat pahalılığı, şirketlerin satış durumu vesaire gibi konuları en erken satın almacılar anlar. Temmuz ayı için kesinleşmiş ABD İmalat PMI Verisi geldi. Beklenti %49,5 geleceği yönündeydi ama bir sürpriz oldu önceki ay gelen %49’un da altında 48 olarak açıklandı.
Yeni sipariş ve birikmiş işler azalıyor. İstihdam daralıyor ve hammadde stopları azalıyor. Üst üste 5 aydır imalat sektöründeki ekonomik faaliyet daralıyor. İş Anketi Komitesi Başkanı MBA Susan Spence şunları söyledi;
“İmalat PMI emmuz ayında, Haziran ayında kaydedilen yüzde 49’a kıyasla 1 puanlık düşüşle yüzde 48 olarak kaydedildi. Genel ekonomi Nisan 2020’deki bir aylık daralmanın ardından 63. ayda da genişlemeye devam etti. (İmalat PMI endeksinin belirli bir süre boyunca yüzde 42,3’ün üzerinde olması genel olarak ekonominin genişlediğine işaret eder).
Yeni Siparişler Endeksi üç aylık bir genişleme döneminin ardından üst üste altıncı ay daralmıştır; yüzde 47,1’lik rakam Haziran ayında kaydedilen yüzde 46,4’ten 0,7 puan daha yüksektir. Üretim Endeksi’nin Temmuz ayı değeri (yüzde 51,4) Haziran ayındaki yüzde 50,3’lük değerden 1,1 puan daha yüksektir. Fiyatlar Endeksi, Haziran ayında kaydedilen yüzde 69,7’lik orana kıyasla 4,9 puanlık bir düşüşle yüzde 64,8 olarak kaydedilerek genişleme (ya da ‘artış’) bölgesinde kalmaya devam etmiştir.
Temmuz ayında ABD imalat faaliyetleri daha hızlı bir şekilde daraldı ve Tedarikçi Teslimatları ve İstihdam Endekslerindeki düşüşler İmalat PMI gerilemesinde etkili oldu.”
Raporda farklı sektörlerden katılımcıların yorumları da yer alıyor. Örneğin giyim, deri işindeki bir satın alma müdürü şunları söyledi;
“Bu tarife savaşları bizi yıpratmaya başladı. Gümrük vergisi olarak ne ödeyeceğimizi tahmin etmek ve bu yıl elde ettiğimiz maliyet tasarruflarını hesaplamak çok zor oldu. Ayrıca gümrük tarifeleri gümrük ithalat bağlarımızı da bozdu. Gelecekle ilgili hiçbir netlik yok ve her şeyin nereye varacağını ve işimiz üzerindeki etkisini anlamaya çalışmak zor bir kaç ay oldu. Şu ana kadar muazzam ve beklenmedik maliyetler ortaya çıkmıştır.”
Yukarıdaki rakamlar Fed’in 50bp’lik hızlı faiz indirimlerine başladığı günkü koşullara neredeyse ulaşıldığını söylüyor. Ancak tarifeler Powell’ın elini kolunu bağlıyor.
ABD Tarım Dışı İstihdam
Bugünkü TDİ ve İşsizlik Oranı verileri işgücü piyasası için biraz rahatsız ediciydi. Aylık istihdam artışı 73 bin olarak geldi. Ancak şaşırtan şey önceki ay gelen verinin 125 binin üzerinden 14 bine revize edilmesiydi. Bu veriyle borsa vadelileri düştü ve hazine getirileri keskin biçimde geriledi.
Revizyonun büyüklüğü çok enteresan bir tablo oluşturuyor. Tarifelerin enflasyonist etkisi nedeniyle kenarda kalıp izlemeyi seçene ve 2 ay faiz indirimi olmayacağını söyleyen Fed şimdi istihdamdaki çatırdamayı izliyor. Eylül toplantısına daha çok fazla vakit var ve tarifelerin enflasyon etkisiyle istihdamdaki kaos artık karar vermeyi zorlaştırabilir.
Manpower Group Kuzey Amerika Bölge Başkanı Ger Doyle bugünkü raporunun istihdamda soğuma işaretleri verdiğini ve baskıların arttığını söyledi.
“İnatçı bir MORON olan Jerome “Çok Geç” Powell, ŞİMDİ faiz oranlarını önemli ölçüde düşürmelidir. EĞER REDDETMEYE DEVAM EDERSE, KURUL KONTROLÜ ELE ALMALI VE HERKESİN BİLDİĞİ YAPILMASI GEREKENİ YAPMALIDIR!”
Trump verilerin öncesindeki yukarıdaki paylaşımı yaptı. Veriler geldikten sonra da “Powell tam bir felaket” dedi.
Fed’den Yorumlar
S&P’den Williamson imalat sektörünün faaliyet koşullarında bozulmaya işaret ediyor. Fed üyesi Hammack ise gelen verilere rağmen rahat ve şunları söyledi;
“Şu anda Fed, istihdam hedefine kıyasla enflasyon tarafında çok daha fazla eksiklik yaşıyor. İşgücü piyasasında bazı zayıflıklar görebiliriz. Gümrük vergileri nedeniyle enflasyon rakamlarında artış bekliyorum. Fed’in politikası biraz kısıtlayıcı, nötrden çok uzak değil.”
Fed üyesi Bostic ise yazı hazırlandığı sırada şunları söyledi;
“İş verileri önemliydi, revizyonlar daha büyük bir haberdi. İş piyasası güçlü seviyelerden yavaşlıyor. Enflasyon riski, istihdam riskinden çok daha büyük. İstihdam cephesindeki risk, enflasyon riskleriyle daha iyi bir dengeye gelebilir.
İşgücü piyasasının altında yatan güç hala çok büyük. Bu hafta, en büyük risk enflasyon cephesindeydi. Birçok açıdan iş piyasası hala iyi görünüyor.
İşletmelerden, çok sayıda kişiyi işten çıkarmak üzere olduklarına dair hala bir haber almadım. Sorun, iş piyasasının yavaşlaması gibi görünüyor, ancak önümüzde ne kadar zayıflama olacağı belirsiz.
Bugün için, bu yıl bir faiz indirimi bekliyorum. Bu haftaki Fed kararını değiştirmezdim. Veriler desteklediği takdirde Fed’in görüşünü değiştirmeye açığız. 2025 faiz indirim tahminlerini yükseltmeye hazır değilim. Gümrük vergileri, ders kitaplarındaki örnekler gibi göz ardı edilemez.
Enflasyon, hedeften istihdamdan daha uzak. Gümrük vergileri başarılı olursa, Fed bunları görmezden gelemez. İşletmelerin gümrük vergisi artışını fiyatlara yansıtması zaman alacak.”
