İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC), 2023 yılından bu yana İngiltere’de kayıtlı iki kripto para borsası üzerinden yaklaşık 1 milyar dolarlık fon transferi gerçekleştirdiği ortaya çıktı. Washington Post’un aktardığı ve Blockchain analiz şirketi TRM Labs tarafından hazırlanan rapor söz konusu işlemlerin uluslararası yaptırımları aşmak amacıyla kurgulandığını ortaya koyuyor. Analiz İran’ın kripto paraları tekil denemelerden çıkarıp daha sistematik bir finansal altyapı aracı haline getirdiğine işaret ediyor. İnceleme Londra merkezli finansal denetim sistemlerinin de dolaylı biçimde bu ağın içinde yer aldığını gösteriyor.
İngiltere Kayıtlı Borsalar Üzerinden Kurulan Ağ
TRM Labs’in bulgularına göre Zedcex ve Zedxion adlı iki kripto para borsası fiilen tek bir operasyonun farklı marka isimleri altında yürütülen uzantıları olarak faaliyet gösterdi. 2023–2025 döneminde bu platformlarda gerçekleşen toplam işlem hacminin yüzde 56’sının IRGC bağlantılı cüzdanlardan geldiği tespit edildi. İşlemlerin büyük kısmı Tron ağı üzerinde kullanılan Tether’in USDT stabil kripto varlığıyla gerçekleştirildi.
IRGC bağlantılı hareketlerin hacmi kısa sürede dikkat çekici bir artış kaydetti. 2023’te 24 milyon dolar seviyesinde kalan transferler 2024’te 619 milyon dolara yükseldi ve 2025’te 410 milyon dolarlık ek hacim oluşturdu. Uzmanlara göre rakamlar İran’ın kripto para piyasasını yalnızca alternatif bir ödeme aracı olarak değil, yaptırımlara karşı işleyen bir gölge bankacılık sistemi şeklinde konumlandırdığını ortaya koyuyor.
Araştırmada borsaların iç cüzdan yapısını çözümlemek için küçük miktarlı yatırma ve çekme işlemleri yapıldığı, ardından fon akışlarının detaylı biçimde izlendiği belirtildi. Bu yöntemle İsrail makamları tarafından IRGC kontrolünde olduğu açıklanan 187 farklı cüzdan adresiyle bağlantılı işlemler haritalandırıldı.
Kripto Para Fonları, Silah Ticareti ve Eski Yaptırım Ağları
İzlenen transferler arasında IRGC bağlantılı bir cüzdandan Yemenli bir şahsın kontrolündeki adreslere yapılan 10 milyon dolarlık ödeme de yer aldı. Söz konusu kişi İran petrolünü kaçak yollarla satarak Husilere finansman sağladığı gerekçesiyle 2021 yılında ABD tarafından yaptırıma tabi tutulmuştu. Bu örnek kripto para transferlerin bölgesel vekil grupların finansmanında aktif biçimde kullanıldığını ortaya koyuyor.
TRM Labs ayrıca söz konusu borsaları geçmişte İran’ın petrol yaptırımlarını delmesine yardım eden iş insanı Babek Zencani ile ilişkilendirdi. Zencani, dönemin İran yönetimi adına kurduğu finansal ağ nedeniyle yolsuzluktan mahkûm edilmiş, idam cezası daha sonra hapse çevrilmiş ve yakın zamanda serbest bırakılmıştı. Bulgular, eski yaptırım kaçınma yöntemlerinin dijital varlıklar üzerinden yeniden canlandırıldığını gösteriyor.
Her iki borsa da internet sitelerinde kara para aklamayla mücadele kurallarına uyduklarını iddia ediyor. Zedcex, İran’ı yasaklı ülkeler arasında listelerken Zedxion benzer bir sınırlama sunmuyor. Ne borsalar ne de İran’ın Birleşmiş Milletler misyonu ve İngiliz Hazine Bakanlığı’na bağlı Yaptırımlar Ofisi, yöneltilen sorulara yanıt verdi.
