İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerini görüşmek üzere yapacağı toplantının ertelenmesi, petrol arzına ilişkin endişeleri canlı tuttu. Brent petrolün varil fiyatı 108 doların üzerine çıkarken Fed’in 16 Eylül’de faiz artırma ihtimali yüzde 87’ye ulaştı. Buna karşın Wall Street’in büyük yatırım bankaları, güçlü büyüme ve şirket kârlarının borsalardaki yükseliş eğilimini koruyabileceğini düşünüyor.
Hürmüz’de geçici anlaşma arayışı sekteye uğradı
Bloomberg’in 14 Eylül tarihli haberine göre İran Dışişleri Bakanlığı, o gün Umman’da yapılması planlanan toplantının Suudi Arabistan’ın talebiyle ertelendiğini açıkladı. Görüşmeler gerçekleşseydi İran, Körfez İşbirliği Konseyi üyeleri ve Irak, ABD ile İsrail’in şubatta İran’a karşı başlattığı savaştan bu yana ilk kez bir araya gelecekti.
Erteleme talebinde, Husiler dahil İran’a yakın güçlerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarının etkili olduğu belirtiliyor. İran ise Yemen’deki gelişmelerin gerekçe gösterilmesini, krizin temel nedeninden dikkati uzaklaştırma girişimi olarak nitelendirdi. Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, ertelemenin anlaşmaya ulaşılmasını kolaylaştırmayı amaçladığını söyledi.
Umman ile İran’ın hazırladığı geçici plan, Basra Körfezi’ne hangi gemilerin girebileceğine İran’ın karar vermesini ve bir tür geçiş ücreti uygulanmasını öngörüyor. Körfez ülkeleri serbest geçiş talep etse de deniz taşımacılığını artırmak için daha sınırlı bir geçici anlaşmayı değerlendiriyor. İran ise anlaşma sağlansa bile boğazı tamamen açmayacağını ve gemileri denetlemeyi sürdüreceğini belirtiyor.
Sahadaki saldırılar da sürüyor. Bu ay Suudi Arabistan’ın güneybatısındaki enerji altyapısı defalarca Husi saldırılarının hedefi oldu. Ülke, geçen hafta Irak’tan düzenlenen insansız hava aracı saldırılarının ardından kritik Doğu-Batı boru hattını kapattı. Husiler, 14 Eylül’de Hamis Muşayt’taki hava üssünü vurduklarını öne sürdü. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları, önceki gün bir mühimmatın isabet ettiği gemide yangın çıktığını bildirirken İran devlet yayıncısı IRIB, Keşm ve Hengam adaları yakınındaki ticari gemi saldırısında bir kişinin öldüğünü duyurdu.
Fed beklentilerinde yön değişti
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, savaşın uzaması halinde dizel dahil petrol ürünlerinde arzın daha da daralabileceği kaygısını yansıtıyor. ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 5’e yaklaşırken Nasdaq 100 vadeli işlemleri yüzde 1,6 düştü. Fed’in beklenen adımı atması, üç yılın ilk faiz artışı olacak.
Ekonomist anketleri de beklentilerdeki değişimi gösteriyor. 101 ekonomistin 86’sı, 16 Eylül’de faizin yüzde 3,75–4,00 aralığına yükseltilmesini bekliyor. Oysa 9 Eylül anketinde 93 ekonomistin 65’i faizin sabit tutulacağını öngörüyordu. Mart 2027 sonuna kadar en az iki artış bekleyenlerin sayısı da 82 kişide 21’den, 70 kişide 37’ye yükseldi.
Wall Street yükseliş beklentisini koruyor
Goldman Sachs stratejisti Ben Snider, faiz artışlarının başlangıcında hisselerin genellikle zorlandığını ancak güçlü kârlar ve bilançolar sayesinde yükselişin sürebileceğini belirtiyor. Piyasalar gelecek yıl için üçten fazla artışı fiyatlarken S&P 500, güçlü ikinci çeyrek kârlarının desteğiyle geçen ayki rekorunun yüzde 2 yakınında kalıyor.
Morgan Stanley’den Michael Wilson, enflasyon şoku beklenenden güçlü olursa hisselerde yüzde 10’u aşan düzeltme görülebileceğini söylüyor. Bununla birlikte güçlü nominal büyümeden kaynaklanan tahvil getirisi artışlarının tolere edilebileceğini düşünüyor. JPMorgan da kademeli sıkılaşma, sağlam kâr büyümesi ve kontrol altında kalan enflasyon beklentilerinin piyasayı destekleyebileceği görüşünde.
Bloomberg’in tarihsel analizi, tek bir faiz artışının yükselişi nadiren bitirdiğine işaret ediyor. 1945’ten bu yana incelenen 16 büyük düşüşün altısı, uzun faiz artışı döngülerinin resesyona yol açmasının ardından yaşandı. Yakın vadede ise petrol fiyatları, Orta Doğu’daki gerilim ve hisseler için genellikle zayıf geçen eylül ayı, oynaklık açısından belirleyici olacak.
USDT
AAPL
