New York Fed’in Yenilik Merkezi ile BIS’in İsviçre Merkezi, tokenleştirilmiş toptan piyasalarda merkez bankası operasyonlarını test eden “Project Pine” prototipini tanıttı. Akıllı sözleşmelerle faiz ödemesi, açık piyasa işlemleri ve acil likidite desteğinin milisaniyeler içinde yürütülebileceği kanıtlandı. On tarihsel stres senaryosunda sistem hedeflenen likiditeyi eksiksiz karşıladı.
Akıllı Sözleşmelerle Para Politikası Araçları Canlı Canlı Test Edildi
Prototip, farklı para otoritelerine uyarlanabilecek “genel para politikası araç kutusu” mimarisiyle geliştirildi. Buna göre kod blokları ilgili bankanın operasyonel çerçevesine göre parametrelendirilerek doğrudan Blockchain‘e yerleşiyor. Bu yaklaşımla örneğin zorunlu karşılık bakiyelerine günlük faiz tahakkuk ettirmek ya da açık piyasa repo ihaleleri açmak basit bir fonksiyon çağrısına dönüşüyor. Yazılım tokenleştirilmiş rezervlerin sahipliğini gerçek zamanlı güncellerken karşı taraf riskini de minimuma indiriyor. Böylece hem şeffaflık hem de gözetim kolaylaşıyor.
New York Fed ve BIS ekipleri “normal gün” senaryosundan küresel likidite şokuna uzanan on ayrı kurgu oluşturdu. Her durumda sistem kısa vadeli likidite fazlasını sterilize etti veya ani fonlama sıkışıklığını giderdi. İşlem sonuçları zincir içi kayıtlarla anında doğrulandı.
Klasik altyapıda saatler sürebilecek işlemlerin milisaniyelere inmesi merkez bankası bilançosunun operatif esnekliğini ciddi biçimde artırabileceğini gösterdi.
Projede Görülen Teknik Sorunlar
Test mesaj formatları ve token standartlarının henüz küresel ölçekte uyumlu olmamasının operasyonel risk yaratabileceğini ortaya koydu. Farklı Blockchain’ler arası köprüler çalışsa da yüksek değerli devlet tahvilleri ve rezerve ait tokenlerin güvenli transferi için ortak kimlik katmanları ile denetim protokollerine ihtiyaç var. Ayrıca likidite verilerinin gerçek zamanlı analizini sağlayacak açık raporlama şablonları olmadan politika etkinliği takibi zorlaşıyor.
BIS Yenilik Merkezi‘nin bulguları küresel merkez bankası topluluğuna açarak çok paydaşlı bir tartışma başlatmayı hedefliyor. Prototipe katkı veren danışmanlar prototipin hiçbir para birimiyle sınırlı olmadığını, yalnızca araştırma amaçlı tasarlandığını vurguluyor. Yine de sonuçlar yasal çerçeveler güncellendiğinde akıllı sözleşmeli araçların parasal aktarım mekanizmasını hem hızlandırabileceğini hem de yeni şeffaflık katmanları ekleyebileceğini gösteriyor.
Araştırma tokenleştirilmiş finans çağında merkez bankalarının likidite yönetiminde de kesintisiz rol oynayabileceğini, fakat birlikte işlerlik ve standartlar konusunda küresel bir mutabakatın şart olduğunu ortaya koyuyor.
