Güney Afrika Vergi İdaresi SARS, kripto varlıkların mevcut gelir vergisi ve sermaye kazancı vergisi kuralları kapsamında nasıl değerlendirileceğini açıklığa kavuşturmayı amaçlayan taslak rehberi yayımladı. Kurum, yeni bir vergi türü getirmediğini, mevcut yasal çerçevenin kripto varlıklara nasıl uygulanacağını netleştirmeye çalıştığını bildirdi.
İşlem türlerine göre vergi yaklaşımı
Taslağa göre alım satım, takas ve harcama dahil olmak üzere kripto varlıklarla yapılan birçok işlem, elden çıkarma olarak değerlendirilebiliyor ve bu durum vergi doğuran bir olay yaratabiliyor. SARS, hangi verginin uygulanacağının ise her mükellefin somut durumuna bağlı olduğunu vurguladı.
Rehberde kripto varlıkların yasal ödeme aracı ya da yabancı para sayılmadığı, vergi açısından maddi olmayan varlık olarak ele alındığı belirtildi.
“Kripto varlıkların hukuki niteliğine ilişkin tercih edilen yorum, bu varlıkların çok yönlü ve devredilebilir olmasına rağmen para birimi, dolayısıyla yabancı para olmadığı yönündedir.”
Mükellefin niyeti belirleyici olacak
SARS, kripto kazançlarının gelir mi yoksa sermaye kazancı mı sayılacağını belirlerken mükellefin niyetine özel ağırlık veriyor. Buna göre bir kişinin kısa vadeli alım satım yapan biri mi yoksa uzun vadeli yatırımcı mı olduğu; işlem sıklığı, davranış biçimi ve varlığı elde tutma amacı gibi unsurlarla değerlendirilecek.
Kurum, bu niyetin yalnızca satın alma anında değil, elde tutulan dönem boyunca ve satış sırasında da incelenmesi gerektiğini kaydetti. SARS, zaman içinde niyet değişebileceği için ilgili tüm olgu ve koşulların birlikte değerlendirilmesinin önem taşıdığını belirtti.
SARS, bir varlığa ilişkin niyetin zaman içinde değişebileceğini, bu nedenle edinim, elde tutma ve satış aşamalarının birlikte incelenmesi gerektiğini vurguluyor.
Bağışlarda da vergi gündemde
Taslak metin, kripto varlıkların vergi hukuku bakımından mülk olarak kabul edilebileceğini, bu nedenle bağış vergisinin de devreye girebileceğini ortaya koyuyor. Bağış vergisi oranı, bağışın değerine göre %20 ile %25 arasında değişiyor.
Düzenleme henüz kesinleşmedi. SARS, kamuoyundan görüş toplama sürecinin 31 Ağustos’a kadar süreceğini açıkladı. Kurum, metnin yeni hukuki yükümlülük getirmekten çok yorum birliği sağlamayı hedeflediğini ifade etti.
Kripto pazarının büyüklüğü dikkat çekiyor
Taslağın etkisi geniş olabilir. SARS, 2024 yılında en az 5,8 milyon Güney Afrika sakininin kripto varlık tuttuğunu açıklamıştı. Bu tablo, ülkede kripto kullanımının yaygınlığını ortaya koyuyor.
Chainalysis verilerine göre Güney Afrika, Afrika kıtasının en büyük kripto pazarlarından biri konumunda bulunuyor. Ekim 2024 tarihli rapora göre ülke, araştırmanın kapsadığı bir yıllık dönemde yaklaşık 26 milyar dolarlık kripto varlık girişi aldı. Aynı rapor, özellikle 2023 sonlarından 2024 ilk çeyreğine kadar kurumsal ve profesyonel ölçekli işlemlerin toplam hacimde başı çektiğine işaret etti.
Mini sözlük: Chainalysis, blokzincir üzerindeki işlemleri inceleyen ve kripto pazarına dair veri ile uyum analizleri sunan bir araştırma şirketidir. Kurumsal ölçekli işlem ifadesi ise bireysel kullanıcıların ötesinde, yüksek tutarlı ve daha düzenli işlem akışını anlatır.
