Trump bunu söylediğinde yani Powell yalan söylüyor, siyasi davranıyor dediğinde tepki gösteren insanlar oldu. Faizlerin inmemesine gerekçe olarak kabul görmüş küresel ekonomi kanunları gösterildi. Ancak biraz geçmişe gittiğinde Powell’ın yalan söylediğini veya Trump’a karşı negatif ayrımcılık yaptığını görebiliriz.
Fed Başkanı Yalan Söylüyor
Trump istihdam verilerindeki aşırı sapmanın kasıtlı olduğunu söylüyor. Seçim dönemindeki aşırı sapmanın Demokratlar lehine olması ve bugünkü sapmanın Trump’ın aleyhine şekilde yaşanması şüphe uyandırıcı. Eğer önceki Tarım Dışı İstihdam rakamının açıklananın 100 bin altında olduğunu bilseydik muhtemelen Fed Temmuz faiz kararında indirim için daha büyük baskı hissedecekti.
Trump’ın göreve gelmesinden bugüne tam 7 Fed toplantısı gördük ve faizleri indirilmedi. Bu toplantılarda tarife kelimesi 158 kez geçerken tutanaklarda sayı 82’ydi. Yani Powell ve ekibi tarifelerin enflasyonist etkisinin ekonomiyi durdurmak pahasına faiz indirimlerinden kaçınmayı mecbur kıldığı fikrini oldukça net biçimde işledi.
On yıl içinde tarifelerin getireceği vergi yükü (mal fiyatlarına, ihracata vesaire binecek toplam maliyet) 2,1 trilyon dolar olarak hesaplanıyor. Elbette bunun bir kısmı tüketiciye yansıyacak ve yansıyor.
Peki 2021 yılında Biden’ın Amerikan İş Planı o günün şartlarında kurumlar vergisini 2,1 trilyon dolar artıracakken bundan neden bahsedilmiyordu? Bunun da ek maliyet nedeniyle tüketicilere enflasyon olarak yansıması gerekiyordu. 2020’de Biden’ın göreve gelmesinden Şubat 2022’de Senato yenilgisine kadar bu vergiler kamuoyunda konuşuluyordu. Ancak o dönemki 11 FOMC toplantısında bu konudan hiç bahsedilmedi. O toplantıların tutanaklarında 106 bin kelime vardı ve vergi sadece 4 kez geçiyordu. Girişteki rakamlarla bunu karşılaştırın?
Biden’ın Daha İyisini İnşa Et programı da vergileri 10 yıl içinde 1,3 trilyon dolar artıracaktı ve bu da Powell’ın gündemine hiç girmedi. Trump’ın One Big Beautiful Bill Yasası ile karşılaştırıldığında Powell’ın siyasi bir pozisyon almış olabileceği sonucu ortaya çıkıyor.
Nitekim 2018 ve 2019 döneminde Trump’ın ilk tarifelerinin de enflasyon üzerinde ciddi bir etkisi olmadığı değerlendirmelerini gördük.
Faizler İnebilir
ABD verilerine göre ilk çeyrekte yıllık bazda mal enflasyonu %2,2 geldi. İkinci çeyrekteki artış ise %0,2 oldu. Gümrük tarifeleri direkt olarak mal enflasyonunu şişireceği varsayıldığından bahse konu oranlar 75 milyar dolarlık ek gelir ile karşılıklı kefelere konulduğunda o kadar korkunç bir tablo sunmuyor.
Yani Fed faizleri indirebilir. Elbette Powell faiz kararlarını siyasi motivasyonla almıyorsa bu olabilir. Şimdiden 5 Fed üyesinin indirimden yana pozisyon almaya başladığını ve Eylül toplantısında indirimin neredeyse kesinleştiğini görüyoruz.
Önümüzdeki günlerde yaşanacak gelişmeler, gelecek yeni veriler belki de 50bp ile hızlı bir faiz indirim başlangıcı daha görmemizi sağlar. Böylece kripto paralar aradığı desteği bulur? Elbette Cuma günün Rusya için gelecek ikincil yaptırımların petrol fiyatı üzerindeki sonuçlarını görmeden kesin kanıya varmak güç.
