Çin, blokzincir tabanlı sınır ötesi ödeme ve mutabakat ağı mBridge’i ticari kullanıma yaklaştırırken, sistemin doğrudan SWIFT’e rakip olacak şekilde konumlandığı aktarılıyor. Haberlerde yer alan bilgilere göre mBridge, geleneksel SWIFT mesajlaşma altyapısının dışında 69 milyar doların üzerinde başarılı işlem gerçekleştirdi.
Dolar bağımlılığını azaltma hedefi
mBridge projesi, Çin’in dolara aşırı bağımlılığı azaltma yönündeki daha geniş stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor. Ağın, Çin yuanının uluslararası kullanımını artırmayı hedeflediği, böylece küresel ödemelerde doların ağırlığına alternatif oluşturmayı amaçladığı belirtiliyor.
Haberlere göre platformdaki işlem maliyetleri, SWIFT ağındaki tipik maliyetlerin yaklaşık yarısı düzeyinde hesaplanıyor. Bu durumun özellikle sınır ötesi ödemelerde yüksek ücretler ve uzun bekleme süreleriyle karşılaşabilen daha küçük ölçekli kurumlar için dikkat çekici bir avantaj sunduğu ifade ediliyor.
mBridge’in, geleneksel muhabir banka katmanını devreden çıkararak mutabakat süresini birkaç günden birkaç saniyeye indirdiği ve işlem maliyetlerini belirgin biçimde düşürdüğü aktarılıyor.
Proje henüz erken aşamada bulunsa da, konuya yakın kaynaklara göre ticari statüye geçildiğinde günlük operasyonları Hong Kong merkezli uzmanlaşmış bir tüzel kişilik yürütecek.
Asya ve Orta Doğu merkez bankaları projede yer alıyor
mBridge’in geliştirme süreci 2021’de başladı. İlk denemelerde Hong Kong Para Otoritesi, Tayland Merkez Bankası, Çin Merkez Bankası ve Birleşik Arap Emirlikleri Merkez Bankası birlikte çalıştı. Hong Kong Para Otoritesi, kentin fiili merkez bankası işlevini yürüten düzenleyici kurum olarak biliniyor.
Daha sonra Suudi Arabistan ile Uluslararası Ödemeler Bankası da projeye katıldı. Uluslararası Ödemeler Bankası, merkez bankaları arasında işbirliğini destekleyen ve küresel finans sistemine yönelik teknik çalışmalar yürüten çatı kurum olarak öne çıkıyor.
Mini sözlük: CBDC, merkez bankalarının ihraç ettiği dijital para birimini ifade eder. mBridge, farklı ülkelerin CBDC’lerini ortak bir defter üzerinde kullanarak sınır ötesi ödemeleri doğrudan sonuçlandırmayı hedefleyen bir yapı olarak tasarlanıyor.
Mevcut durumda mBridge’in Çin, Hong Kong, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Tayland ve son olarak Makao dahil altı bölgede faaliyet gösterdiği, ileride daha fazla ülke ve bölgeye açılmasının planlandığı bildiriliyor.
SWIFT’e karşı hangi avantajları öne çıkıyor
SWIFT, yılda yaklaşık 150 trilyon doları aşan işlem hacmiyle sınır ötesi ödemelerde hala baskın konumunu koruyor. Buna karşın finansal teknolojilerdeki gelişmeler, özellikle dijital varlıklar ve yeni ödeme altyapıları üzerinden mevcut yapıya alternatif arayışlarını hızlandırmış durumda.
| Metrik | mBridge | SWIFT |
|---|---|---|
| İşlem hacmi | 69 milyar doların üzerinde | Yıllık 150 trilyon doların üzerinde |
| Maliyet | SWIFT’in yaklaşık yarısı | Daha yüksek |
| Mutabakat süresi | Birkaç saniye | Birkaç gün |
mBridge’in temel farkı, işlemleri ortak bir defter üzerinde birden fazla merkez bankası dijital parasıyla doğrudan sonuçlandırması olarak gösteriliyor. Bu yapının muhabir banka zincirini ortadan kaldırdığı ve böylece süreci hızlandırdığı belirtiliyor. Haberde, ağın özellikle yuan bazlı dijital ödeme araçları üzerinden dolardan uzaklaşmak isteyen aktörlere seçenek sunabileceği değerlendirmesine de yer verildi.
Royal United Services Institute bünyesinde çalışan Tom Keatinge, projenin daha geniş stratejisini, Çin’in Kuşak ve Yol yaklaşımının dijital para alanındaki bir uzantısı olarak değerlendirdi.
Buna karşılık bazı gözlemciler, mevcut işlem hacminin büyük bölümünün halen Çin ile Hong Kong arasındaki akıştan geldiğine dikkat çekiyor. Bu nedenle ağın küresel etki iddiasının geniş ölçekte henüz sınanmadığı, ancak ticari kullanıma geçişin bu açıdan önemli bir eşik oluşturabileceği kaydediliyor.
