Kenya Sermaye Piyasası Otoritesi, ülkedeki hızla büyüyen kripto varlık piyasasını denetlemek amacıyla gelişmiş bir blokzincir analiz platformu satın almak istiyor. Kurum, yeni yasal çerçeve kapsamında sanal varlık şirketlerini lisanslama ve gözetim altına alma hazırlığını sürdürüyor.
Yeni yasa sonrası denetim adımı
İhale belgelerine göre sistem, dijital varlık işlemlerini izlemek, şüpheli hareketleri incelemek ve mevzuata uyumu denetlemek için kullanılacak. Platformun Bitcoin, Ethereum ve en az 20 farklı blokzincirdeki işlemleri hem anlık olarak hem de geriye dönük biçimde takip etmesi planlanıyor.
Kenya Sermaye Piyasası Otoritesi, ülkenin sermaye piyasalarını düzenleyen kamu kurumu olarak görev yapıyor. Yeni sistemle birlikte kurumun, lisans sürecine girecek kripto şirketleri üzerindeki teknik gözetim kapasitesini artırmayı hedeflediği görülüyor.
Platformun; yüksek riskli cüzdanlar, büyük tutarlı transferler, coin mixer hizmetleri, karanlık ağ bağlantılı adresler ve yaptırım listelerinde yer alan kişi ya da kuruluşlar için otomatik uyarılar üretmesi bekleniyor. Ayrıca işlemler, Birleşmiş Milletler ile ABD Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi yaptırım listelerine karşı da taranacak.
Yeni sistemin, yüksek riskli cüzdanları ve lisanssız yurt dışı platformları tespit ederek Kenya’nın sanal varlık piyasasındaki denetimi güçlendirmesi amaçlanıyor.
İzleme kapasitesi genişletilecek
Belgelere göre araç, cüzdanlar arasındaki ilişkileri haritalandırabilecek, işlem zaman akışını yeniden oluşturabilecek, fonların zincirler arasındaki hareketini izleyebilecek ve kara para aklama, fidye yazılımı, dolandırıcılık ile terörün finansmanı gibi başlıklara bağlı risk puanları atayabilecek. Düzenleyici kurum ayrıca Kenyalı kullanıcıların en çok hangi borsaları kullandığını belirlemek ve yerel pazara hizmet veren lisanssız yurt dışı platformları saptamak istiyor.
Mini sözlük: Coin mixer, kripto varlık işlemlerinin izini zorlaştırmak için fonları farklı işlemlerle karıştıran hizmetleri ifade eder. OFAC ise ABD Hazine Bakanlığına bağlı yaptırım uygulama birimidir.
Tanımlanan özellikler, dünya genelinde kamu kurumları ve düzenleyicilere benzer yazılımlar sunan Chainalysis, TRM Labs ve Elliptic gibi blokzincir istihbarat şirketlerinin ürünleriyle büyük ölçüde örtüşüyor.
Kripto çerçevesi ilk kez yasalaştı
Bu alım süreci, Kenya’da Ekim ayında Devlet Başkanı William Ruto tarafından imzalanan ve kasım ayında yürürlüğe giren 2025 tarihli Sanal Varlık Hizmet Sağlayıcıları Yasası ile bağlantılı ilerliyor. Söz konusu düzenleme, ülkenin kripto sektörünü ilk kez kapsamlı bir hukuki çerçeve içine aldı.
Yasa, denetim yetkisini iki kuruma ayırıyor. Kenya Merkez Bankası, ödemeler, stabilcoinler ve saklama hizmeti sunan cüzdanlardan sorumlu olacak. Sermaye Piyasası Otoritesi ise borsalar, aracı kurumlar, yatırım danışmanları ve tokenizasyon platformlarını denetleyecek. Bu yaklaşım, Mali Eylem Görev Gücü tarafından belirlenen kara para aklamayla mücadele standartlarıyla uyum arayışının parçası olarak öne çıkıyor.
Henüz hiçbir şirkete lisans verilmedi ve mevcut operatörlerin kasım 2026’ya kadar yeni kurallara uyum sağlaması gerekiyor.
Kenya Afrika’nın önde gelen pazarları arasında yer alıyor
Chainalysis verilerine göre Kenya’daki kullanıcılar, Temmuz 2024 ile Haziran 2025 arasında yaklaşık 19 milyar dolarlık kripto varlık aldı. Bu hacim, ülkeyi Afrika kıtasında dördüncü sıraya taşıdı. Ülkede 6 milyondan fazla kişinin dijital varlık kullandığı tahmin ediliyor ve işlemlerin önemli bölümü eşler arası, kayıt dışı kanallar üzerinden gerçekleşiyor.
Kenya’nın bu alanda attığı adım tekil değil. ABD’de Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza kurumu geçen yıl hem TRM Labs hem de Chainalysis’ten adli inceleme yazılımı almak için harekete geçmişti. Birleşik Krallık vergi idaresi HMRC de şüpheli işlemleri izlemek amacıyla TRM Labs ile çalışmaya başladı.
