Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), kripto para bağlantılı türev ürünler sunan yatırım şirketlerine yönelik dikkat çekici bir uyarı yayımladı. Özellikle “sürekli vadeli işlemler” veya “perpetual kontratlar” adıyla bilinen ürünlerin, mevzuat açısından Fark Sözleşmeleri’ne (CFD) dahil olduğu vurgulandı. Bu adım, şirketlerin tanımlama biçimine bakılmaksızın, ilgili finansal ürünlerin ulusal düzenlemelere tabi olacağını gösteriyor.
AB’de Kripto Türevlere Yönelik Operasyonel Standartlar
Kripto varlıklara ilişkili türev piyasasında kaldıraçlı işlemler son dönemde artış gösterirken, ESMA, Bitcoin ve Ethereum gibi varlıklara yönelik bu riskli işlemler konusunda daha güçlü denetim ihtiyacı doğduğunu belirtti. Mevcut AB düzenlemelerine göre, CFD kategorisine giren ürünler belirli koruma tedbirlerine uymak zorunda. Bunlar arasında; kaldıraç sınırlaması, zorunlu risk uyarıları ile negatif bakiye koruması gibi unsurlar öne çıkıyor. Aynı zamanda yatırım şirketlerinin, bireysel yatırımcıları para veya başka faydalar sunarak bu riskli işlemlere yönlendirmesi yasaklanıyor.
Karmaşık Kripto Ürünlerinde Dağıtım Kuralları
ESMA açıklamalarında yatırım şirketlerinin, ürünlerin yapısını değiştirdiğini iddia ederek sorumluluktan kaçamayacağının altı çizildi. Örneğin, “sigorta fonu” gibi eklentiler veya fonlama oranı mekanizmaları, türev ürünün temelinde herhangi bir değişiklik yaratmıyor. Bu karmaşık finansal araçların yalnızca dar bir hedef kitleye sunulması gerektiği, kitlesel pazarlama faaliyetlerinin ise tüketici korunmasıyla çeliştiği ifade edildi.
Buna ek olarak, yatırım danışmanlığı olmadan hizmet sunan firmaların, bireysel müşterilerin riskleri anlayıp anlamadığını tespit etmek için uygunluk değerlendirmesi gerçekleştirmesi zorunluluğu bulunuyor. Özellikle aynı grup bünyesinde yer alan platformlarda türev ihraç ve işlem yapılması halinde, şirketlerin çıkar çatışmalarını etkin şekilde yönetmesi gerektiği bildirildi.
ESMA, “İşletmeler, sundukları ürünlerin yapısında birtakım düzenlemeler yapsalar bile, temel finansal enstrümanın niteliği değişmez. Türev ürünlerin uygun olmayan şekilde kitlesel pazarlanması veya teşvik uygulamaları, mevcut düzenlemelerle bağdaşmaz” görüşünü paylaştı.
Yeni Dönem: MiCA ile Düzenleyici Uyum ve Geçiş Süreci
Bu gelişmeler, AB’de kripto varlıkları kapsayan kapsamlı yasal çerçeve MiCA’nın 2026 ortasındaki geçiş süreciyle de örtüşüyor. Sektör genelini düzenlemeyi amaçlayan MiCA, yürürlüğe girmeden önce ESMA, piyasadaki ani riskleri mevcut yetkileri kapsamında yönetmeye devam ediyor. Bu kapsamda, AB’nin finans piyasası disiplinini sağlayan MiFID II düzenlemesi de aktif şekilde kullanılıyor.
AB’nin dijital finans alanında stratejisi, son dönemde genel denetim yaklaşımından çıkıp, bireysel yatırımcı güvenliği ve uygulama önlemlerini daha fazla öne çıkarmaya başladı. Bu değişim, İsviçre merkezli Hashgraph Group’un, AB’nin Dijital Ürün Pasaportu uygulamasına yönelik olarak Hedera tabanlı tedarik zinciri platformu TrackTrace’i hayata geçirmesiyle de kendini gösterdi.
Son adımlar, AB’de kripto ekosistemine yönelik düzenleyici odağın derinleştiğini ve şirketlerin hem mevcut kurallara hem de yaklaşan yeni düzenlemelere sıkı şekilde uymak zorunda kalacağını ortaya koyuyor.
