Ethereum ekosisteminde gündeme gelen pERC 20 adlı öneri, kullanıcıların token bakiyelerini, işlem tutarlarını ve karşı taraf bilgilerini herkese açık biçimde göstermeden varlık tutup transfer etmesine imkan tanımayı hedefliyor. Teklif, halka açık blokzincirlerde her finansal hareketin varsayılan olarak görünür olup olmaması gerektiği yönündeki tartışmaları yeniden öne çıkardı.
Mevcut standarttan temel farkı
Bugün Ethereum ağındaki ERC 20 standardı, token bakiyeleri ile işlem geçmişinin zincir üzerinde herkes tarafından incelenebilmesine imkan veriyor. pERC 20 yaklaşımında ise hassas verilerin gizli kalması öngörülüyor. Buna göre tokenler, dijital nakde benzer şekilde şifrelenmiş kriptografik notlar halinde tutulacak.
Mini sözlük: pERC 20, Ethereum üzerindeki ERC 20 yapısına gizlilik katmanı eklemeyi amaçlayan öneri niteliğinde bir token standardıdır. Bu modelde işlem verileri açıkça görünmezken, ağ doğrulaması kriptografik yöntemlerle sürdürülebilir.
Mevcut yapıda birçok Ethereum tokeni, herkese açık bir banka hesabı gibi çalışıyor. Bir cüzdan adresi üzerinden hangi varlığın ne kadar tutulduğu, bu varlıkların nereden geldiği ve nereye gönderildiği görülebiliyor. Önerilen modelde ise işlemler gizli kalırken, ağın işlem kayıtlarında oynama yapılmadığını doğrulaması mümkün olabilecek.
İşlemler gizli kalırken, ağ yine de verilerde değişiklik yapılıp yapılmadığını doğrulayabilecek bir yapı üzerinde duruluyor.
Gizlilik ile denetim arasında denge aranıyor
Teklifin tüm verileri görünmez kılmadığı da özellikle vurgulanıyor. Tokenin toplam arzı kamuya açık kalacak. Böylece yeni tokenlerin gizlice üretilip üretilmediği dışarıdan kontrol edilebilecek. Ayrıca ihraççıların belirli kriptografik notları dondurmasına imkan tanıyan bir uyum mekanizması da tasarıya dahil edildi. Bu yapının, sıradan kullanıcıların bakiye ve işlem geçmişini açığa çıkarmadan belirli müdahalelere izin vermesi amaçlanıyor.
Bu çerçeve, gizlilik odaklı ödeme araçlarının düzenleyici gerekliliklerle nasıl bir arada var olabileceği sorusunu da gündeme taşıdı. Tartışmanın merkezinde, kullanıcı mahremiyetini korurken ağın denetlenebilirliğini tamamen kaybetmemek yer alıyor.
Kullanım kolaylığı ve teknik dayanıklılık öne çıkıyor
Bazı geliştiriciler ise asıl sorunun yalnızca özel ödemeler olmadığını savunuyor. Sistemin yaygınlaşabilmesi için kullanıcı deneyiminin güçlü olması gerektiği belirtiliyor. Aksi halde gizlilik sağlayan bir aracın sınırlı sayıda kişi tarafından kullanılması, sağlanan anonimlik düzeyini de zayıflatabilir.
Ben Sasson, kullanıcı deneyimi zayıf kalırsa çok az kişinin sistemi kullanacağını, kullanım alanı dar olduğunda da güçlü bir anonimlik etkisinin oluşmayacağını belirtti.
Önerinin bir diğer dikkat çekici yönü ise kuantum sonrası güvenli kriptografi kullanması oldu. Bu yaklaşımın, blokzincir geliştiricilerinin gelecekte kuantum hesaplamadaki ilerlemelere karşı hazırlık yapmaya başlamasıyla daha fazla önem kazanabileceği değerlendiriliyor. Tartışmanın kendisi bile, kamuya açık blokzincirlerde gizlilik anlayışının yön değiştirebileceğine işaret eden önemli bir gelişme olarak görülüyor.
