Çin Yüksek Halk Mahkemesi, sanal para birimleri ve uluslararası finans davalarına yönelik yeni yargı kuralları üzerinde çalışacağını açıkladı. Kurum ayrıca, içsel bilgi kullanımı ve piyasa manipülasyonunu kapsayan davalarda, tazminat süreçlerini netleştiren hukuki yorumları da en kısa sürede hazırlamayı hedeflediğini bildirdi. Bu gelişme, dijital ekonomide ortaya çıkan yeni anlaşmazlıklarda mahkemelerin nasıl bir yol izlemesi gerektiğine dair daha belirgin standartlar getirilmesini amaçlıyor.
Dijital çağda mahkemelerde yeni zorluklar
Yüksek Mahkeme, yapay zeka davaları ve veri mülkiyetiyle ilgili hukuki koruma kurallarının da gündemde olduğunu vurguladı. Veri sahipliği, veri alışverişi ve yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin hukuki statüsü gibi alanlarda, daha kapsamlı içtihat rehberleri hazırlanacak. Açıklamayı mahkemenin yargı komitesi üyesi Liu Guixiang yaptı.
Açıklamada, kripto para ve yapay zeka temelli fikri mülkiyet davalarındaki sorumluluk ve uyuşmazlıkların çözülmesinde, mahkemeler arası uyumun artırılmasının hedeflendiği vurgulandı. Bu adımların, Çin’de sayısı giderek artan kripto ve yapay zekâ bağlantılı davalar açısından yargı süreçlerini kolaylaştırması bekleniyor.
Mini sözlük: Pig butchering scam, yatırımcıların kandırılarak sahte yatırım projelerine veya kripto işlemlerine dahil edildiği, sonunda yüklü miktarda paralarını kaybettikleri dolandırıcılık türüdür. Bu terim, mağdurların ciddi finansal kayıplarla karşı karşıya kalmasını vurgulamak için kullanılır.
Son dönemin öne çıkan vakası: Chen Zhi
Bu çalışmalar, geçtiğimiz aylarda öne çıkan Chen Zhi davasının ardından gündeme geldi. Çin doğumlu iş insanı Chen Zhi, Kamboçya’daki Prince Group’un kurucusu ve başkanı olarak biliniyor. Zhi, 6 Ocak 2026’da Kamboçya’da yakalanıp kısa süre sonra Çin’e iade edilmişti. Kendisine yönelik başlatılan soruşturmanın, ‘pig butchering scam’ olarak adlandırılan ciddi dolandırıcılık faaliyetlerine odaklandığı belirtildi. ABD Adalet Bakanlığı, Ekim 2025’te Zhi ile bağlantılı olduğu iddia edilen operasyonlardan yaklaşık 15 milyar dolar değerinde Bitcoin’e el koyduğunu açıkladı.
Çin Yüksek Halk Mahkemesi yargı komitesi üyesi Liu Guixiang, sanal paralar ile sınır ötesi finansal davalarda hem içtihat hem de tazminat süreçlerini netleştirecek yeni yasal düzenlemeler üzerinde çalıştıklarını belirtti.
Çin’in kripto düzenlemelerinde devam eden sıkı tutum
Çin’in kripto paralara yaklaşımı yıllardır oldukça sıkı. 2013’te Çin Merkez Bankası, Bitcoin işlemlerine aracı olan finans kuruluşlarına karşı ilk ciddi yasağı getirdi ve Bitcoin’in resmi para birimi olarak tanımadığını duyurdu. Ardından Eylül 2021’de aralarında merkez bankası ve sermaye piyasası denetleyicilerinin de bulunduğu 10 devlet kurumu, kripto para işlemleri, madenciliği ve ilk token arzı (ICO) gibi faaliyetlerin tümünü kapsayan geniş kapsamlı bir yasak yayınladı.
2024 yılının şubat ayında ise, Çin Merkez Bankası ülke dışında izinsiz biçimde piyasaya sürülen yuan tabanlı stabilcoin’ler ile onaylanmamış tokenleştirilmiş varlıkların dolaşıma çıkarılmasını da yasakladı.
Dijital yuan atağı ve kriptoya alternatif yaklaşım
Bu kısıtlamalar, Çin’in kripto paralar yerine devlet destekli dijital para birimi olan dijital yuan’ı (CBDC) teşvik etmek istediğini gösteriyor. Son dönemde, Çin hükümeti dijital yuanı bankalar aracılığıyla halka sunmaya ve ticari bankaların bu para birimi üzerinden faiz paylaşmasına olanak tanıyan düzenlemeler getirdi.
Yetkililer, bu adımlar sayesinde dijital yuanın geleneksel fiat parayı dijital olarak kullanmak isteyenler için ana seçenek olmasını hedefliyor. Kripto para işlemlerinin ise, benzeri bir serbestliğe sahip olması beklenmiyor.
| Dijital Yuan (CBDC) | Kripto Paralar | |
|---|---|---|
| Yetkili kurumu | Çin Merkez Bankası (PBOC) | Merkeziyetsiz; belli bir otoriteye bağlı değil |
| Yasal statü | Yasal, devlet tarafından destekleniyor | Çin’de tamamen yasak |
| Kullanım alanı | Yerel ticaret, kamu ödemeleri | Dolaşıma izin verilmediği için kullanılamıyor |
| Düzenleyici yaklaşım | Devlet destekli ve teşvik edilen | Kapsamlı engelleme ve yaptırımlar |
Sonuç olarak, Çin Yüksek Halk Mahkemesi’nin başlattığı bu yeni hukuki çalışma, ülkede kripto paralar ve yapay zeka temelli teknolojilerle ilgili yasal süreçlerin daha açık hale gelmesinin önünü açıyor. Ancak mevcut yasaklar ve düzenleyici sıkılaştırmalar nedeniyle, kripto para piyasasının Çin’de kısa vadede eski serbestliğine kavuşması beklenmiyor.
