Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) liderliğinde yürütülen kapsamlı bir araştırma, geleneksel sınır ötesi ödemelerde uzun yıllardır süren temel sorunlara çözüm sunabilecek yeni teknolojileri masaya yatırdı. “Project Agorá” adını taşıyan bu çalışma, yedi merkez bankası ve kırktan fazla özel finans kuruluşunun katılımıyla gerçekleştirildi.
Tokenize Para Birimlerinde Yeni Dönem
Araştırmada, hem merkez bankası rezervlerinin hem de ticari banka mevduatlarının “tokenize” edilerek farklı ülke para birimleri arasında atomik takaslara imkan tanıyabileceği belirlendi. Atomik takas, bir ödemenin ancak iki tarafın koşulsuz ve eş zamanlı onayı ile gerçekleşmesine olanak sağlıyor. Böylece, sınır ötesi ödemelerde bir tarafın işlemi tamamlayıp diğerinin başarısız kalması riskinin önüne geçiliyor.
Projeye ABD New York Merkez Bankası, İngiltere, Japonya ve İsviçre merkez bankaları ile çok sayıda büyük ticari banka ve finans şirketi de dahil oldu. Kanada Merkez Bankası ise bu hafta itibarıyla inisiyatife katıldı.
Mini sözlük: Atomik takas (Atomic Settlement), birden fazla tarafı içeren bir işlemin ya bütünüyle gerçekleşmesi ya da hiç gerçekleşmemesi prensibine dayanır. Böylece, işlemler sırasında herhangi bir tarafın risk altına girmesi önlenir.
Pilot Uygulamalar Gerçekleşecek
Katılımcı kurumlar, simülasyon aşamasından çıkarak bazı para birimleri ve seçili finans kuruluşlarının gerçek dünya işlemlerinde tokenizasyonu test etmeye başlayacaklarını açıkladı. Proje, geleneksel ödemelerde sıkça karşılaşılan gecikme, yüksek maliyet ve işlem tekrarı gibi sorunların azaltılabileceğini öne sürüyor.
“BIS ve katılımcılar, tokenizasyonun sınır ötesi ödemelerde atomik takas yoluyla operasyonel riski önemli ölçüde azaltabileceğini raporladı.”
Günümüzde bir sınır ötesi transfer, alıcıya ulaşmadan önce çok sayıda aracı banka üzerinden geçiyor ve bu süreç genellikle birkaç günü bulabiliyor. Tokenize para biriminin kullanıldığı bir modelde ise hem daha hızlı hem de daha güvenli transferler mümkün olabilir.
Mevcut Endüstri Yatırımları
Sektörün öncü kurumları da tokenizasyon konusunda çalışmalarını hızlandırmış durumda. ABD’nin ünlü takas kuruluşu DTCC, hisse senetleri, borsa yatırım fonları (ETF) ve ABD Hazine tahvilleri için tokenize takas altyapısı kurmayı planlıyor. Nasdaq ile New York Borsası’nın sahibi Intercontinental Exchange ise blokzincir tabanlı tokenizasyon sistemlerini geliştirmeye devam ediyor.
| Kuruluş | Projede Rolü | Tokenizasyon Alanı |
|---|---|---|
| DTCC | Takas altyapısı sağlayıcı | Hisse, ETF, tahvil |
| Nasdaq | Piyasa altyapısı geliştirici | Tokenize hisse senedi |
| Intercontinental Exchange | Borsa sahibi ve yazılım geliştirici | Tokenize menkul kıymet |
BIS’den Kritik Stablecoin Uyarısı
BIS, genellikle “merkez bankalarının merkez bankası” olarak anılan bir kuruluş. Kurum, son yıllarda blokzincir ve tokenizasyon alanında giderek daha etkin rol üstleniyor. Ancak raporda dikkat çekilen bir diğer unsur, sabit değerli kripto paralar (stablecoin) oldu. Stablecoin’lerin; özel şirketler tarafından, geleneksel para birimlerine endeksli olarak blokzincir üzerinde çıkarılması finansal sistem için bazı riskler oluşturabilir. BIS, bu alanda düzenlemelerin hızlandırılması gerektiğine vurgu yaptı.
BIS, stablecoin piyasasının artan hacminin geleneksel finans için risk oluşturabileceğine dikkat çekerek, regülasyonların karşı karşıya kalınan yeni tehditlerle uyumlu şekilde güncellenmesi uyarısında bulundu.
