Wall Street’in önde gelen bankaları, ABD Merkez Bankası’ndan (Fed) bankalara yönelik görece daha yumuşak bir denetim yaklaşımının, siyasi değişimlerden etkilenmeden uzun vadeli olarak devam edebilmesi için yasal zemin oluşturulmasını talep ediyor. Konuya yakın dört kaynak, büyük finans kuruluşlarının Fed’in yeni denetim sistemi konusunda sağlam bir hukuki altyapı arayışında olduğunu aktardı. Böylece, ileride yönetimin Demokratlara geçmesi durumunda sistemin kolayca iptal edilmesinin önüne geçilmek isteniyor.
Denetim sisteminde ‘yumuşama’ tartışması
2008 finansal krizinin ardından yürürlüğe giren sert bankacılık kuralları, eski Başkan Donald Trump’ın düzenleyici kurumlara yönelik uygulamalarıyla yumuşamıştı. Şu anda ise büyük bankalar, uzun yıllardır sürdürülen MRA adlı “denetim mektubu” süreçlerindeki değişimi kalıcılaştırmak istiyor. MRA, Fed denetçilerinin bankalara tespit ettikleri risklere dair özel uyarı yazısı göndermesi anlamına geliyor. Bankalara bildirilen sorunların hızla çözülmesi beklenirken, gereği yapılmazsa cezai işlem uygulanabiliyor.
Sektör temsilcileri, önceden bankaların çok detaylı, zaman alan ve bürokrasisi ağır denetim süreçlerinden şikayet ederken; şimdi hukuki açıdan daha net kurallar talep ederek, uzun yıllar planlama yapabilecekleri bir çerçeve arayışında olduklarını belirtiyor.
Columbia Üniversitesi öğretim üyesi Todd Baker, Fed’in gözetim yapısında kültürel değişim amaçlandığını, bu sayede banka üst düzey yöneticilerinin denetimde daha etkin olması hedeflendiğini vurguladı.
Fed’in gözetimden sorumlu başkan yardımcısı Michelle Bowman, konuyla ilgili olarak sorunun daha güçlü gözetim olmadığını; denetçilerin, temel risklerin peşinde olmak yerine “ayrıntılarla” uğraşmasının sisteme yük getirdiğini savundu. Bankaların ise bu söylemden yararlanarak sistemi kendi lehlerine kullanma çabasında oldukları görülüyor.
Mini sözlük: MRA (Matters Requiring Attention), ABD Merkez Bankası denetçilerinin bankalara gönderdiği, tespit edilen risklerin ve sorunların giderilmesi için yapılan resmi ancak kamuya açıklanmayan uyarı bildirimidir. Bankaların MRA’ya yanıt verip, belirtilen eksiklikleri hızla düzeltmesi beklenir.
Personel ve denetim azaltımı
Yumuşama yalnızca denetim mektuplarıyla sınırlı kalmadı. Fed, son dönemde banka denetimlerinin hem sayısını hem kapsamını azalttı. Ayrıca, bankaların gizli olarak notlandırıldığı sistemde de değişiklikler gündeme geldi. Michelle Bowman, denetim ve düzenleme kadrosunda yüzde 30’luk bir küçülmeye gidileceğini açıkladı. Bu adımlar, kurum içinde tecrübeli bazı çalışanların görevden ayrılmasını beraberinde getirdi.
Trump ekibi, bu tarz gevşetici reformların kredi verme kapasitesini ve genel olarak ekonomiyi olumlu etkileyeceğini savunuyor. Beyaz Saray’dan bir yetkili yapılan düzenlemelerin “nesnel ve ölçülebilir riskleri” esas aldığını açıkladı.
Fed’in başkanlığına Kevin Warsh’ın gelmesiyle, bankacılık sektöründe daha yumuşak gözetimin hız kazanması bekleniyor.
Siyasi çekişme ve muhalefet
Öte yandan, Demokratlar ise gerçekleşen değişikliklerin finansal sistemin güvenliğine zarar vereceği görüşünde. Sektör temsilcileri, 2028 başkanlık seçimlerinde Demokratların kazanması halinde eski sıkı kontrol rejiminin tekrar gündeme gelmesi riskini öne çıkarıyor.
Konuya dair değerlendirmelerde bulunan Todd Baker, normal şartlarda Cumhuriyetçi ve Demokratlar arasında olan düzenleyici geçişlerin Trump yönetimi sırasında daha kutuplaşmış hale geldiğine dikkat çekti.
Hukukçulara göre, Fed yönetiminin yumuşatılmış denetim yaklaşımını resmi bir kurala dönüştürmesi, ileride bunun değiştirilmesini zorlaştırabilir. Ancak bu yönde alınacak bir karar için kurulun çoğunluk oyu gerekiyor. Şu anda ağırlık Cumhuriyetçilerin elinde olsa da, Fed genellikle yönetim kurulunda açık görüş ayrılıkları yaşanmasından kaçınıyor. Sektördeki beklentiye göre, nihai oylamada Demokrat üyelerin reformlara karşı çıkması büyük olasılık taşıyor.
Bağımsızlık vurgusu
Yeni Fed başkanı Kevin Warsh’ın atanması sırasında Donald Trump, Warsh’tan tamamen bağımsız hareket etmesini istediğini ve yalnızca görevini en iyi şekilde yerine getirmesini beklediğini açıkladı. Bu açıklamalar, Fed’in yönetimi üzerindeki siyasi etkilerin tartışıldığı ortamda dikkat çekti.
