ABD Yüksek Mahkemesi, sosyal medyada dolaşan “Başkan Trump, Fed Başkanı Powell’ı görevden alacak” söylentilerine net bir yanıt verdi. Mahkeme, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) başkanın doğrudan görevden alma yetkisine tabi olmayan “özel statülü” bir kurum olduğunu açıkladı. Açıklama Jerome Powell’ın görev güvenliğini korurken, Donald Trump’a ise diğer bağımsız kurumlar üzerinde geniş bir yetki alanı sunuyor. Fed’in konumu tartışmasız netleşti ancak siyaset ve kurumlar arası güç dengesi yeniden alevlendi.
Fed’in Statüsü Özel, Başkanın Yetkisi Sınırlı
Yüksek Mahkeme’nin 23 Mayıs’ta aldığı karar Fed’i diğer federal kurumlardan ayıran yapısal farklara dikkat çekti. Bloomberg’in haberine göre mahkeme, Trump’ın Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu (NLRB) veya Kamu Görevlileri Koruma Kurulu (MSPB) gibi kurumların liderlerini görevden alabileceğini ancak bu yetkinin Fed’e uzanmadığını belirtti. Fed, “yarı özel ve benzersiz şekilde yapılandırılmış” olarak tanımlandı ve bu ifade kurumun siyasi müdahalelerden korunmasını sağlıyor.
Trump’ın daha önce Powell’ı faiz politikaları nedeniyle sert şekilde eleştirmesi, görevden alma ihtimalini gündeme getirmişti. Ancak bu karar Powell’ın koltuğunu şimdilik güvence altına alıyor. Buna karşın Trump’ın yeniden seçilmesi halinde federal kurumlar üzerinde kuracağı kontrol mekanizmalarının daha da güçleneceği açık. Bu da kamu yönetiminde denge ve denetim ilkesinin sınırlarını zorlayabilir.
Mahkemeden Çıkan Karar Siyasi Fırtına Yarattı
Yargıdaki bu ayrım kararı hem siyasette hem de kamuoyunda geniş yankı buldu. Liberal kanadın önde gelen ismi Yargıç Elena Kagan, karara muhalefet şerhi düşerek Fed için “özel muamele” yapıldığını savundu. Kagan, mahkemenin siyasi etkilerden uzak olması gereken kurumlara yönelik anayasal korumaları zayıflattığını belirtti. Ona göre karar başkanların kurumlara müdahale etmesini kolaylaştıran tehlikeli bir istisna yaratıyor.
Karara yalnızca siyasetçiler değil, kripto para dünyasından isimler de tepki gösterdi. Piyasa yorumcusu Mr. VIX, Yüksek Mahkeme’nin kararının “parasal egemenliğin kamu denetimi dışındaki bir yapıya devredildiğini açıkça kabul edildiği” şeklinde yorumladı. Bu görüş kripto para dünyasında Amerikan finansal sistemine olan güvensizliği pekiştiriyor. Fed’in şimdilik siyasi baskıdan uzak kalması bu tartışmaları durdurmak bir yana, yeni soruların önünü açmış durumda.
Şimdilik Powell koltuğunda kalmaya devam edecek. Ancak başkanlık yetkileri ve bağımsız kurumlar arasındaki çekişme yakın gelecekte çok daha sert şekilde gündeme gelebilir.
