2023 yılında kripto paralar toparlanmaya başladığında ve 2024’te yatırımcı heyecanı artarken uyarmıştık. O günlerdeki uyarılarda çok net biçimde “artık ayı piyasalarının sonuna geliyoruz ve dolandırıcılar yakında etkileyici hikayelerle paranızı çalmaya başlayacak” yazdığımız çok iyi hatırlıyorum. Temmuz ayında bu acı gerçekle 4 bin kişi daha Chriborch dolandırıcılığı sebebiyle yüzleşti.
Chriborch Dolandırıcılığı
Mağdurların önemli kısmını Türk kripto para yatırımcıları oluşturuyor. Bu platformdan ilk olarak 15 Mayıs tarihinde bir COINTURK takipçisinin bana ulaşmasıyla haberdar olmuştum. O gün bana ulaşan kişi aşağıdaki mesajı atmıştı.
“Fatih Bey Merhaba,
Kripto konusunda pek bilgim yok, 5 aydır Chriborch kripto para platformunda işlem yapıyoruz
Kazançlı gerçekten. Platform kendi tokenini crbh adında Nasdaq’ta listeleme işlemi başlattı. Ön satıştan 6.60’dan alındı. Sermayemin %30’una verdi
Kalan %70’ini de 8 gibi aldım ortalama. Fakat 20 olmadan satış yapılmayacakmış şuan işlem kilitli. Süreç devam ediyor deniyor. 50-70 gün dendi bu süreç neye göre uzayıp kısalır bilginiz var mıdır acaba?”
O gün verdiğim cevap yukarıdaki gibiydi. Bu tarz fake trade platformlarıyla alakalı uyarıları sık yapmamız gerektiğini o dönem daha iyi anlamıştım. Çünkü yeterli deneyim ve bilgiye sahip olmayan yatırımcıları bu tarz hikayelerle kandıran tuzaklar 8 yıllık kripto para hayatım boyunca sürekli gördüğüm bir şeydi. Aşağıda sahte trade platformunun sahte emir defterini ve bahsedilen sözde hissenin fiyat artışını görüyorsunuz.
Güven sağlayana kadar sistemden para çekimine izin veren bu yapılar içeride yeterli likiditeyi topladığında bir anda ortadan kayboluyor. Mayıs ayında bana ulaşan takipçimize hemen tüm parasını çekimler açıksa güvenli bir borsaya taşımasını tavsiye etmiştim. Ancak kendisi sadece kazancıyla devam ettiğinden bahsetti.
Sistem Nasıl Çalışıyor?
Aşağıda o günlerde bana ulaşan takipçimizin sisteme dair paylaştığı ekran kaydınız görüyorsunuz. Sizi gerçekte olmayan ön satışlara sokarak bir miktar kazanç elde etmenize (kazanç elde ediyor gibi zannetmenize) sebep olan bu sistemin amacı daha fazla likidite çekmek. Yani siz avantajlı ön satışlara katıldığınızı düşünüyor ve kazanç elde ediyorsunuz. Sonrasında da çevrenizi bu fırsattan (!) haberdar ederek içeri daha fazla likidite girmesini sağlıyorsunuz. Bir nevi ponzi sistemi diyebiliriz çünkü erken aşamada girenler en azından ana parası kadar kazancı dışarı taşıyabilmiş.
Dolandırıldığınızı Nasıl Anlarsınız
15 Mayıs günü bana ulaşan takipçimiz “2018 yılından bugüne güvenle faaliyet gösterdiklerini söylüyorlar” ifadesini kullanmıştı. Temel düzeyde OSINT bilgisi herkesin işine yarar ve hemen internet adresinin ne zaman alındığını kontrol etti. Aşağıda gördüğünüz üzer domain 11 Mayıs 2023 tarihinde aktif edilmiş ve 11 Mayıs 2025 tarihinde sona erecekti. Tam da o günlerde çekimler durdurulmuştu. Yani internet adresinin süresini uzatmaya bile tenezzül etmeyen ve 2018’de kurulduğunu iddia edip bariz biçimde yalan söyleyen bir yapıyla karşı karşıyaydık.
Bu olayda dolandırıldığınızı anlamanın birçok yolu vardı;
- Alan adı 2018 yılında alınmamış ancak internet sitesinde platformun 2018 yılından bugüne faaliyet gösterdiği iddia ediliyor.
- Ön satışı yapıldığı iddia edilen tokenler sadece bu sitede alınıp satılabiliyor ve diğer büyük platformlarda isimleri bile geçmiyor.
- Ön satışlardan sürekli olarak yüksek kazanç vaadiyle bariz biçimde içeri likidite çekmek için tuzak kuruluyor.
Chriborch Dolandırıcılığının Faturası
Geçtiğimiz hafta takipçimiz yeniden bana ulaştı ve “Chriborch adı altında sahte bir site İran ve Türkiye’de yaklaşık 5bin kişiyi 4 milyon USD kadar dolandırdı” şeklindeki mesajı beni üzdü. Bu aşamada yapılacak herhangi bir şey genelde olmuyor ve bir kez daha benzer tuzaklara karşı takipçilerimizi uyarmanın tek yol olduğunu düşünerek Chriborch dolandırıcılığını ele almak istedim.
Bu tarz platformlar işe başlarken insanları dolandırma niyetinde olduğu için genelde sahte kimlikler hatta bugün ve gelecekte AI resim, videolar ile sahte karakterler üzerinden hikayelerini anlatıyorlar. İz bırakmamak için ellerinden geleni yapıyorlar. Bu yüzden tespit edilmeleri de çok zor. Tek bir Türk yatırımcının 40 bin dolar civarında kayıp yaşadığı toplam kaybın 4 milyon doları aştığı bu olay gelecekte yaşayabileceğiniz mağduriyetler için ders niteliğinde olmalı.
Eğer bir şey kulağa inanılmaz derecede cazip geliyorsa buna inanmamalısınız. Fake borsa, ön satış platformlarını oluşturmak sadece birkaç saat zaman alan bir şey ve size ulaşan, reklamını gördüğünüz kripto para ürünlerinin bir kısmı sizi dolandırmak istiyor. Bu yüzden sürekli şüphe mekanizmanız çalışmalı ve bilindik merkezi platformların dışına çıkmamalısınız.
Grup lideri olduğu iddia edilen ve mağdurlarla (internet sitesi henüz açıkken) video görüşme gerçekleştiren kişi Xin Yx, özellikle Çin ve Kuzey Kore merkezli benzer saldırılara alışık olduğumuz için profil şaşırtıcı değil.
İkinci Kez Dolandırılmayın
Son olarak dikkat çekmek istediğim husus ikinci kez dolandırılma konusundur. Bu tarz dolandırıcılık vakalarının ardından mağdur grupları oluşturulur ve dolandırıcılar buralara da dadanır. Chriborch mağdurları bu hafta tam olarak bunu yaşadı. Kendilerine ulaşan dolandırıcılar Etherscan’ın fake versiyonunu paylaşarak mağdurlara “paranızı geri alabiliriz” şeklinde mesajlar gönderdi.
“Fatih Bey Merhaba. Kusura bakmayın rahatsız ediyorum sizi. Kaybettiğim parayı alabildiğini söyleyen biri var benden herhangi bir karşılık beklemediğini ama gas ücreti olduğunu söyledi. 3950 dolarda 225 dolar civarı sizce bu olabilir mi? Yoksa bu da dolandırıcılık mı?”
Evet bu tam olarak dolandırıcılık. İkinci kez dolandırılmamak için paranızı kurtaracağını iddia eden ve Telegram üzerinden size ulaşan kişilere inanmamalısınız.
Parayı Kurtarmanın Yolu Var Mı?
Zor da olsa var. ZachXBT gibi kripto para on-chain dedektifleri bulunuyor. Türkiye’de durum nedir bilmiyorum ancak neredeyse tüm ülkeler on-chain istihbarat, iz sürme yeteneklerine sahip personeller istihdam etmeye başladı. Örneğin bir mağdur ABD’de (büyük yargılama giderlerini göze alarak) Chriborch için şikayet dosyası açarsa FBI’ın kendi on-chain uzmanları veya Zach gibi dışarıdan hizmet alınan kişiler aracılığıyla paraların gittiği yer bulunabilir.
Birçok büyük kripto para hack vakasının arkasındaki kişi böyle tespit edildi. Ancak olay olduktan hemen sonra mümkün olduğunca fazla bilginin derlenerek hızla şikayet dilekçesinin sunulması ve soruşturmanın başlaması gerekiyor. Kripto para mikserleri, çalınmış borsa hesapları gibi kanalları kullanarak dolandırıcılar paranın izini kaybetmeye çalışıyor ve çoğu zaman başarılı da oluyorlar. Ancak yine de bir şans varsa o da on-chain istihbarattan geçiyor.
Son olarak şunu söylemeliyim; Eğer yarın dolandırılan siz olmak istemiyorsanız bu tarz kötü örnekleri mümkün olduğunca inceleyin ve hırsızların farklı stratejilerine hakim olarak şüphe kaslarınızı geliştirin. Kripto para piyasalarındaki olumlu hava devam ettiği sürece bu tarz tuzakların ve çok daha gelişmişlerinin yatırımcıları mağdur ettiğini göreceğiz. Böylesi bariz dolandırıcılık vakalarıyla para kaybetmemek için mutlaka gerçekten bu alanda tecrübeli, güvendiğiniz kişilerle istişare edin. Sahibinden üzerinden metaverse arsa satışları çok saçmaydı ancak inanan insanlar buldular. Veya bu olay gibi, her zaman inanan, kendine güvenen ancak bu alanda bilgi sahibi olmayan cesaretli kurbanlar bulmaya devam edecekler. Siz onlardan biri olmayın. Varsa sorularınız bu makaleye yorum olarak gönderebilirsiniz.
