Zincir üstü analiz platformu Arkham, X paylaşımında Bitcoin‘in takma adlı yaratıcısı Satoshi Nakamoto’nun en az konuşulan yeniliklerinden birinin UTXO modeli olabileceğini gündeme taşıdı. Bitcoin’in genel mimarisi sıkça ele alınsa da, işlemlerin teknik düzeyde nasıl kaydedildiğini belirleyen bu muhasebe yapısı daha çok geliştirici çevrelerinde öne çıkıyor.
UTXO modeli neden yeniden tartışılıyor
Arkham, Litecoin, Dogecoin ve Zcash gibi ağların da Bitcoin için tasarlanan aynı muhasebe modelini kullandığını vurguladı. Şirket, bu yapının yalnızca Bitcoin’e özgü bir teknik ayrıntı olmadığını, sonraki birçok blokzincir için de temel oluşturduğunu belirtti. Arkham, blokzincir verilerini izleyen ve cüzdan hareketlerini sınıflandıran bir analiz platformu olarak tanınıyor.
Arkham, X paylaşımında Litecoin, Dogecoin ve Zcash’in de Satoshi’nin Bitcoin için tasarladığı muhasebe modeliyle çalıştığını kaydetti.
UTXO, kullanılabilir bakiyeyi tek bir hesap toplamı olarak değil, ayrı ayrı harcanabilir birimler halinde izleyen bir sistem olarak biliniyor. Bu yapı, Bitcoin’in en temel teknik sorunlarından biri olan çifte harcamanın önüne geçmek için geliştirildi. Böylece her bir coin hareketi, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duyulmadan kaynağına kadar izlenebiliyor.
Mini sözlük: UTXO, “harcanmamış işlem çıktısı” anlamına gelir. Bir kullanıcının bakiyesi, tek parça bir hesap kaydı yerine daha önce gelen ve henüz harcanmamış çıktıların toplamı üzerinden izlenir.
Hangi ağlar aynı yapıyı kullanıyor
Bitcoin Cash, Litecoin, Dogecoin, Zcash ve Dash, Bitcoin kod tabanından ayrılan yapılar olarak UTXO modelini koruyor. Cardano ise akıllı sözleşmeler için programlanabilirlik ekleyen Extended UTXO, yani eUTXO yaklaşımını benimsiyor. Bu model, temel UTXO mantığını muhafaza ederken daha gelişmiş işlem kuralları kurulmasına imkan tanıyor.
| Ağ | Model | Not |
|---|---|---|
| Bitcoin | UTXO | Orijinal yapı |
| Litecoin | UTXO | Bitcoin temelli model |
| Cardano | eUTXO | Akıllı sözleşme uyarlaması |
Bitcoin teknik metninde nasıl yer aldı
Arkham’ın yayımladığı değerlendirmeye göre, UTXO ifadesi 31 Ekim 2008 tarihli Bitcoin teknik dokümanında doğrudan geçmiyor. Terimin, geliştiriciler arasında 2011 ile 2012 döneminde, teknik dokümanda anlatılan yapıyı kısaca tanımlamak için kullanılmaya başlandığı aktarılıyor.
Şirket, teknik dokümanın 9. bölümünde yer alan “değerin birleştirilmesi ve bölünmesi” başlığının bu yapıyı en açık şekilde anlattığını belirtti. Satoshi Nakamoto burada, her coin’in tek tek ele alınması yerine, bir işlemin aynı anda birden fazla girdi ve çıktı taşıyabilmesini tarif ediyor. Bu çerçevede bir çıktının ödeme için, diğerinin ise para üstü olarak göndericiye dönmesi öngörülüyor.
Arkham, Bitcoin teknik dokümanındaki 9. bölümün, bir işlemde birden fazla girdi ve çıktı kullanılmasını anlatarak UTXO mantığını en net biçimde ortaya koyduğunu değerlendirdi.
Arkham ayrıca Satoshi’nin 7. bölümde yer alan “disk alanını geri kazanma” kısmında da UTXO yapısına dolaylı biçimde işaret ettiğini kaydetti. Bu bölüm, Bitcoin’in işlem geçmişini verimli biçimde yönetme yaklaşımıyla birlikte değerlendirildiğinde, modelin yalnızca muhasebe değil veri saklama tarafında da önemli bir rol oynadığını gösteriyor.
USDT
AAPL