Doğu Avrupa’daki kripto para ve Blockchain düzenlemelerini incelemeye devam ediyoruz…
Ukrayna
Düzenleme
Siyasi huzursuzluk dönemi olan 2014’te iş adamı Michael Chobanian, ülkenin ulusal para birimi hryvnia ile Bitcoin satın alınabilecek ilk platformu açtı. Bu hamlesini şu sözlerle açıkladı:
Ukrayna’da bu konuyla ilgili herhangi bir kanun ya da düzenleme yok. Eski Başkan Yanukovich ve ailesi elektronik ödeme piyasasına ilgi duyuyordu ve bu alana girmek isteyenleri engellemek için güçlerini kötüye kullandılar. Yanukovich gitti. Şu anda Ukrayna kripto paralar için adeta cennet. Kimse kripto paraları durduramaz ya da engelleyemez.
Siyasi huzursuzluklar bitip ülkenin birçok yerinde işler önemli ölçüde barışçıl hale gelmeye başladıktan sonra da Ukrayna’nın kripto para birimlerini yasallaştırmak için yasa tasarısı hazırlığında olduğu haberleri gündeme gelmeye başladı. Ocak 2018’de Ukrayna’nın güvenlik konseyi “kripto para birimlerinin kontrolsüz kullanımına ilişkin” konuların tartışıldığı bir toplantı düzenledi.
Ayrıca 15 Mayıs’ta Ukrayna parlamentosunun üyesi Alexei Mushak, Google dokümanlardaki taslak mevzuatın bir kopyasının bulunduğu bağlantıyı Facebook üzerinden paylaştı. Mushak bu paylaşımla kripto para piyasası için önerilen düzenlemeler hakkında kripto para meraklılarının yorumunu almak istediğini şu sözlerle ifade etti:
Ukrayna’da token’lar ve kripto para düzenlemeleri konusunda sona yaklaşıyoruz. Bu kararlar birçok toplantı ve uzman görüşleri sonucunca ortaya çıktı. Tasarının son hali iki hafta içerisinde hazır olacak.
Öte yandan geçtiğimiz zamanlarda Ukrayna hükümeti yasa dışı silah ticareti için kripto paralardan faydalanıldığını tespit etti. Kasım ayında polis büyük bir maden işletmesinin bulunduğu Kiev’deki Kvazar tesisine baskın düzenledi. Ekipmanlara el konulmasının ardından örgütün Rus bankalarla bağlantı içinde olduğu açıklandı. Tesisten elde edilen kazancın da Donetsk ve Lugansk bölgelerindeki bölücüleri desteklemek için kullanıldığı iddia edildi.
Blockchain
Ukrayna Ulusal Bankası (NBU) Ocak ayında yaptığı açıklamada, ulusal para birimlerinin dijital versiyonunu üretmeyi düşündüklerini açıklamıştı. Ayrıca e-hryvnia’nın Blockchain tabanlı olup olmayacağının henüz kesinleşmediğini eklemişti.
Bu gelişmeden ayrı olarak Ağustos 2017’de ülkenin E-Yönetişim Ajansı, mülkleri Blockchain üzerinden yabancı yatırımcılara satmaya imkan tanıyacak pilot bir uygulama başlattıklarını açıkladı. Ajans Yöneticisi Oleksandr Ryzhenko konuyla ilgili, “Ukrayna’nın kapsamlı bir Blockchain ekosistemi oluşturma konusunda dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olmasını amaçlıyoruz. Emlak sektörü de bu stratejimizin önemli bir parçası.” sözlerini sarf etti.
Bunların yanında Ukrayna’nın dünyanın ilk Blockchain tabanlı devlet ihalesine ev sahipliği yaptığı biliniyor.
Beyaz Rusya (Belarus)
Düzenleme
Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukashenko aralık ayında, Blockchain’i ve kripto paraları destekleyen “süper liberal” bir yasa tasarısını imzaladı. Bu tasarı Blockchain şirketlerinin yanı sıra kripto paralar ve token’larla ilgili faaliyetleri de yasallaştırıyor. Yani kripto paralara sınırlamalar getiren ülkelerin aksine Belarus, madencilik ve borsa faaliyetlerini “ticari faaliyet” olarak görmüyor. Bu nedenle bu faaliyetler stopaj vergisine de tabii değil. İmzalanan kararnamenin 2.2. maddesine göre:
Bireyler bu kararnamenin belirlediği özellikleri göz önünde bulundurarak şu işlemleri gerçekleştirme hakkında sahiptir: Madencilik, dijital cüzdanlarda token’ların saklanması, token değişim işlemleri, Belarus rublesi ile token takası, elektronik para ve token bağışı.
Öte yandan Belarus vergilendirme konusunda da kripto para yatırımcılarını sevindiriyor. Belarus’ta kripto para yatırımlarından elde edilen gelirleri beyan etmek 1 Ocak 2023’e kadar isteğe bağlı.
Kararnamenin büyük bir kısmı, ülkedeki kripto para yatırımcılarının ve işletmelerinin merkezi olmayı amaçlayan ve Silikon Vadisi’nin yerel bir versiyonu olarak görülen High-Tech Park ekonomik bölgesini hedef alıyor.
Estonya
Düzenleme
Estonya halkı kripto para teknolojilerini geliştirmeye ve desteklemeye öncelik veriyor. Ancak devletin kripto para birimlerine yaklaşımı biraz daha geleneksel. 2016 yılında Estonya Yüksek Mahkemesi, Bitcoin’in kara para aklama suçunda bir nevi “arabulucu” olduğuna hükmetti. Mahkeme bu kararıyla kripto para işlemlerinde tüm tarafların AML (kara para aklamayı önleme) ve KYC (müşterini tanı) prosedürlerini izlemeleri gerektiğini ima etti. Ayrıca Estonya Finansal Denetleme Kurumu (EFSA), token’ların yapılarına bağlı olarak menkul kıymet olarak değerlendirilebileceğini açıkladı.
Blockchain
Estonya uzun zamandır geniş bir dijitalleşme projesi yürütüyor. 2014 yılında hükümetin e-ikamet uygulamasına geçmesiyle bu proje yeni bir boyuta taşınmış oldu. Estonya bu uygulamayla dünyanın herhangi bir yerinde herhangi bir bireyin online başvuru ile “dijital” Estonya vatandaşı olmasına imkan tanıyor. Dijital vatandaşlar, Estonya ekonomisinin dayandığı online platformlara ve yerli vatandaşların kullandığı online kamu hizmetlerine ulaşabiliyor.
Öte yandan Estonya ulusal seçimlerde Blockchain’i kullanarak online oylama hizmeti sunmasına rağmen sadece ülke vatandaşlarının oy kullanmasına izin verildi. Oy kullanma hizmetinin yanı sıra Estonya, sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere Blockchain’le desteklenen çeşitli kamu projelerinin üzerinde çalışıyor.
Öte yandan Estonya bir süredir “Estcoin” isimli ulusal dijital para basmayı düşünüyor. Bu proje e-ikamet başkanı Kaspar Korjus tarafından tanıtıldı. Bu kripto para biriminin Estonya vatandaşları için dünyanın her yerinde noter işlemlerini kolaylaştıracağı iddia edilmişti. Ancak Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi herhangi bir devlet parasının Euro Bölgesinde geçmediğini açıklayarak Estcoin’i bir nevi veto etti. Draghi’nin bu sözlerinin ardından Estonya hükümeti Estcoin projesini durdurduğunu duyurdu.
Letonya
Düzenleme
Kripto para birimleri Letonya’da ulusal para birimi olarak tanınmıyor. 2017 yılında Letonya Merkez Bankası Ödeme Sistemleri Politikası bölüm başkanı, kripto para birimlerinin geleneksel paraların işlevlerini yerine getiremediğini şu sözlerle ifade etti:
Kripto paraların, para işlevlerini etkin bir şekilde yerine getiremediklerini düşünüyoruz. Ayrıca bizce kripto paralar, yüksek riskli bir sözleşmeye dayanan ödeme araçları. Latvijas Banka hem finansal kurumları hem bireyleri, kripto paraları görmezden gelmeye davet ediyor.
Öte yandan Maliye Bakanlığı geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, gelecekte devletin kripto para işlemleri üzerinden sermaye kazancı vergisi almaya başlayabileceğini ifade etti. Letonya’da şu an sermaye kazancı vergisi %20 oranında. Letonya böyle bir vergi planı uygulayacaksa, vergi yasalarını değiştirmek zorunda kalabilir.
Letonya parlamentosu da kripto para düzenlemelerini ele alacaklarını açıkladı ve Finans ve Sermaye Piyasası Komisyonu (FCMC), kripto para birimleriyle ilgili işlemlerin ve yatırımların son derece riskli olduğunu vurguladı.
Blockchain
Letonya; Estonya ve Litvanya ile beraber bir Mutabakat Anlaşması (MOU) imzaladı. Bu anlaşmanın amacı üç ülkenin ekonomisini geliştirmek ve büyütmek. Anlaşma, sermaye piyasalarını yeniliklerle tanıştırmak için Blockchain’in tanıtılması ve kullanılmasını kapsıyor.
MOU’da bu konu şu şekilde açıklanıyor:
Estonya Bakanlığı, Litvanya Bakanlığı ve Letonya Bakanlığı, sermaye piyasasının gelişiminin önemini ve Baltık ülkelerindeki sınır ötesi sorunları ele almak için daha güçlü bir kurumsal çerçevenin gerekliliğini kabul etmektedir. Sermaye piyasası inovasyonlarının ve Blockchain gibi yeni teknolojilerin geliştirilmesini, bölgesel Fintech çözümlerine yönelik bir bakış açısıyla destekliyoruz.
