ABD’nin İran’a yönelik geniş çaplı bir askeri operasyon için hazırlıklarını tamamladığı öne sürülürken, Başkan Donald Trump’ın Tahran’a yönelik açıklamaları gerilimi artırdı. CNN’in 26 Ekim’de iki ABD hükümet yetkilisine dayandırdığı haberine göre operasyon, Trump’ın emir vermesi halinde 96 saat içinde başlayabilir. Ancak henüz nihai karar alınmış değil ve saldırının zamanlaması belirsizliğini koruyor.
Habere göre Orta Doğu’da yeni saldırılar düzenlemek için yeterli kuvvet bulunuyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ile Pentagon’un değerlendirdiği hedefler arasında İran’ın enerji tesisleri, askeri üsleri ve nükleer sahaları yer alıyor. Yetkililerden biri, hazırlanan planı önceki sınırlı saldırılardan daha geniş çaplı bir operasyon olarak tanımladı.
Saldırı için en olası dönemin kasım ayındaki ABD ara seçimlerinin sonrası olduğu belirtiliyor. Bazı mevcut ve eski ABD yetkilileri, yıl bitmeden askeri operasyonların yeniden başlaması ihtimalini yüksek görse de Trump’ın son aşamada kararından dönebileceği ifade ediliyor.
İsrail’in de İran’a yeni saldırılar düzenlemek istediği aktarıldı. CNN’e göre Başbakan Binyamin Netanyahu, ara seçimlerden önce ortak saldırı talebinde bulundu; Washington ise hazırlıkların tamamlanması için operasyonun ertelenmesini istedi.
ABD istihbaratı, bir Amerikan veya İsrail saldırısı halinde İran ile Yemen’deki Husilerin bölgedeki ABD askerlerine ve diplomatik tesislerine hemen misilleme yapabileceğini değerlendiriyor. Washington bu nedenle Suudi Arabistan dahil bölgedeki diplomatik temsilciliklerin personelini azaltmaya hazırlanıyor.
Trump’tan İran’a baskı ve yeni tarife mesajı
Trump, 25 Ekim’de Fox Haberleri’e verdiği röportajda İran’ın anlaşma yapmak ile ağır bir saldırıyla karşılaşmak arasında karar vermesi gerektiğini söyledi. Açıklamalar, Tahran’ı anlaşmaya zorlamanın yanı sıra ABD ara seçimlerini hedef alabilecek bir provokasyonu önleme çabası olarak yorumlandı.
23 Ekim’de Florida’daki seçim mitinginde de İran’a askeri operasyon düzenleyebileceğini belirten Trump’ın, petrol fiyatlarında sıçramayı önlemek için seçim öncesinde saldırıdan kaçınabileceği, sonrasında ise sınırlı hava saldırılarına onay verebileceği ihtimali piyasalarda endişe yaratıyor.
Trump, 25 Ekim’de Michigan’daki mitinginde ise Orta Doğu’daki savaşın fiyat artışları dahil olumsuz etkilerini ciddi görmediğini söyledi. Benzin fiyatlarının ikiye veya üçe katlanabileceğini düşündüğünü belirterek bunu nükleer silahların alınması karşılığında ödenecek küçük bir bedel olarak nitelendirdi ve pişmanlık duymadığını ifade etti.
Ekonomi cephesinde de sert mesajlar veren Trump, ABD’ye yatırım yapan şirketlerin ülkeyi istismar etmeye çalışması halinde gümrük vergilerinin yüzde 50’ye kadar yükseltilebileceğini açıkladı. Ancak şirketlerin bunu nasıl yaptığına ilişkin somut örnek vermedi.
Trump ayrıca Ukrayna’daki savaşı sona erdirecek bir formül bulmak amacıyla ABD, Ukrayna ve Rusya arasında yakında üçlü görüşmeler yapılacağını belirtti. Görüşmeler için tarih vermedi.
Musk’tan yapay zeka bulut şirketlerine iflas uyarısı
Yapay zeka sektöründe ise finansmana erişim tartışmaları öne çıktı. Elon Musk, yatırımcı Chamath Palihapitiya’ya sosyal medyada verdiği yanıtta SpaceX’in grafik işlem birimleri (GPU) satın almak için yaklaşık 40 milyar dolarlık borç finansmanı sağladığını açıkladı.
Palihapitiya, “neocloud” olarak adlandırılan yeni yapay zeka bulut hizmeti sağlayıcılarının organizasyon ve sermaye bakımından yetersiz kaldığını, büyük ölçekli bulut şirketlerinde ise ağır bürokrasinin kararları yavaşlattığını savundu. Veri merkezi inşaatlarındaki gecikmelerin 2027’ye gelindiğinde büyük miktarda atıl işlem kapasitesi yaratabileceği uyarısında bulundu. Bu senaryoda satın alınan donanımlar tamamlanmamış tesislerde beklerken, yatırımların getirisi sermaye maliyetinin altında kalabilir.
Musk da borç piyasalarının, yapay zeka veri merkezleri dışında önemli gelir kaynakları bulunmayan şirketlere finansmanı neredeyse tamamen kestiğini söyledi. Bu koşullarda 200’den fazla yeni bulut sağlayıcısının yaygın iflaslar ve birleşmelerle karşılaşacağını, yalnızca az sayıda şirketin ayakta kalacağını öngördü. SpaceX’in bu şirketlerden herhangi birini satın almayacağını da belirterek böyle bir adımı anlamsız bulduğunu ifade etti.
İran’a yönelik olası operasyon, enerji tesislerinin de hedefler arasında bulunması nedeniyle petrol fiyatlarındaki baskının sürmesi riskini taşıyor. Trump’ın tarife açıklamalarında somut bir artış takvimi bulunmazken, yapay zeka sektöründeki sorun daha doğrudan finansmana dayanıyor: İnşaatı tamamlanmayan veri merkezlerinde bekleyen pahalı donanımlar, krediye erişimin daraldığı bir ortamda şirketlerin borç yükünü karşılayacak geliri üretmesini zorlaştırabilir.
USDT
AAPL