1 Ekim tarihinde başlayan kapanma ABD hisse senedi piyasalarını desteklerken kripto için de yükselişe yardımcı oldu. Ancak ay ortasına gelirken Çin ile gerilimin artması şok satışlarını beraberinde getirdi. ABD hükümeti resmen kapalı ve bu süreçte ilk tahminlerdeki gibi 1-2 haftada tamamlanamadı. Peki ne zaman bitecek? Neden bitmiyor ve kripto paralara etkisi ne?
ABD Hükümet Kapanması
Tüm ülkeler yılın sonuna gelirken sonraki yıl için bütçe yasası onaylarını tamamlar. Örneğin Türkiye önümüzdeki yılın bütçesini çoktan meclis gündemine aldı ve tek tek tüm bakanlık bütçeleri vesaire incelenerek oylamaları yapılacak. Böylece önümüzdeki yılın kamu faaliyetleri için finansman onayı da alınmış olacak.
ABD hükümet kapanması dediğimiz şey federal bütçe yasası zamanında çıkarılmadığında veya geçici fonlama kabul edilmediğinde ortaya çıkar. Kongre eğer ödenek ayırmazsa Federal kurumlar harcama yapamaz ve “zorunlu olmayan” tüm faaliyetler durdurulur. Ulusal güvenlik, polis, hastane, hava trafik kontrolü gibi şeyler devam eder. Ama diğer birçok memur zorunlu ücretsiz izne çıkarılır bunların bir kısmı çalışmaya devam etse de kapanma bitene kadar maaş alamaz.
Neden Uzadı?
2026 yılında ara seçimler var ve Trump çok büyük siyasi adımlar attı. Alışılmışın dışında şeyler yaptı ve onun işinin zorlaştırılması ara seçimlerde meclis çoğunluğunun demokratların kazanması için iyi bir fırsat. Bu süreç ayrıca demokratların kabul ettirmek istedikleri yasaları, düzenlemeleri de onaylatmak için pazarlık konusu yaptıkları bir dönem. Yani bu siyasi bir fırsat ve muhalefet bunu değerlendiriyor.
Peki Cumhuriyetçiler Senato’da çoğunlukken nasıl yasayı geçiremiyor? Çünkü çoğu yasa için 60 oy gerekir ve Cumhuriyetçilerin 53 sandalyesi var. 2 bağımsız ve 45 Demokrat Senatör ise ittifak halinde hareket ediyor.
Peki 19 gündür devam eden kapanma normal mi? 1995-1996 yılları arasındaki kapanma 21 gün sürmüştü. 2013 kapanması Obamacare sebebiyle 16 gün sürdü. 2018 ve 2019 kapanması Trump’ın Meksika duvarı için fon talebi sebebiyle 35 gün sürmüştü ve tarihteki en uzun kapanmaydı. Yani 5 Kasım’a kadar tarihsel olarak kapanma sürebilir.
Her kapanmanın farklı bir anlaşmazlık hikayesi var fark ettiğiniz gibi. Peki 2025 kapanma sürecinde sorun ne?
- Demokratlar Affordable Care Act kapsamındaki artırılmış prim vergi kredilerinin (subsidy) uzatılmasını istiyor. Aynı tasarıyı bu gerekçeyle 10 kez engellediler.
- Demokratlar sadece prim kredisi uzatması değil daha geniş kapsamlı bir sağlık anlaşması için de diretiyor. Bazı Medicaid düzenlemelerinin geri alınması gibi talepleri var.
- Temsilciler Meclisi’nin geçirdiği 7 haftalık CR (mevcut seviyelerden uzatma) Senato’da karşılık bulmadı; iki kanat süre, kapsam ve ek politika hükümleri üzerinde uzlaşamadı.
- Cumhuriyetçiler fonlamanın halledilmesinin ardından sağlıkla ilgili talepleri ele almak isterken Demokratlar bu süreci fırsat olarak görüp Trump yönetimini kendi taleplerine ikna etmeye çalışıyor.
- Peş peşe başarısız oylamalar kilitlenme psikolojisini doğurdu ve Senatörler karşı tarafa geçme yerine izle gör politikasını tercih ediyor.
Savunma gibi bazı kalemlerin öncelikli onaylanması teklifi de masaya geldi ama pazarlık güçleri zayıflayacağı için Demokratlar buna sıcak bakmıyor. Yani anlayacağınız Trump’ın işi zor fakat bu kapanma sonsuza kadar da devam etmeyecek. Trump bir şekilde 7 Senatörü ikna edip süreci ilerletmek zorunda.
Ne Zaman Bitecek?
Geçici fonlama tasarısı dahil birçok şey için çalışmalar yapılıyor. 9 Ekim günü 21 Kasım’a kadar hükümeti açık tutacak bir geçici fonlama tasarısı için oylama öncesi işlemler başlatılmıştı. Bunun dışında sık sık oylamalar yapılıyor. Neredeyse günlük oylamalar yapılsa da arka planda Demokratların oy tercihlerinin değişmesi için bazı tavizler görmeden sonucun değiştiğini görmeyeceğiz.
Analistler Kasım ortasına işaret ediyor ve bu 2025 kapanmasını tarihin en büyüğü yapacak. Trump ve Cumhuriyetçiler bir noktada ortada buluşacaktır ancak kimin daha fazla taviz verip bütçeyi geçirdiğini zaman gösterecek. Belki de ABD Anayasasında Senatör maaşlarının direkt hazine tarafından ödenmeye devam edilmesinin önü kesilmeli? Böylece maaşları geciken Senatörler hangi partiden olursa olsun kamu çalışanlarının durumunu daha iyi anlayarak hızlı hareket etmeye istekli hale gelebilir?
Şimdilik sadece 4 Senatör maaş almayacağını veya bunu kapanma süresi boyunca bağışlayacağını söyledi.
Kripto Paralara Etkisi
Etkisi tahmin edilenden fazla. Özellikle ETF onaylarının beklendiği bugünlerde Solana ve XRP Coin için son tarihler geçmesine rağmen SEC karar açıklayamadı. Ayrıca istihdam rakamları da yayınlanamadı ve sürekli bir sonraki haftaya erteleniyor. İstihdamdaki zayıflamanın boyutunu daha net görmemiz faiz projeksiyonu açısından çok önemli.
ETF onaylarının gecikmesi ise fazlasıyla can sıkıcı. SEC şimdiye birçok altcoin için onayları verebilirdi ancak kapanma sebebiyle bu ertelendi. Belki de Kasım ayı bu yüzden tahmin edilenden güzel geçer? Çin ile sorunlar çözülür (10 Kasım tarifeler için son tarih, 1 Kasım karşılıklı misillemelerin başlayacağı tarih) hükümet kapanması biter ve altcoin ETF onaylarıyla düşüşten hızlı bir yükseliş dönemi yaşarız?
